Đãi ngộ nhân tài nông nghiệp ở Trung Quốc: Nhân tài là cơ sở, nghiên cứu khoa học là gốc rễ

"Nhân tài là cơ sở, nghiên cứu khoa học là gốc rễ, thành quả nghiên cứu là trọng yếu, chuyển giao khoa học công nghệ là quan trọng. Trong đó, đứng đầu là nhân tài".

Nhân tài, các nhà khoa học nông nghiệp Trung Quốc được đãi ngộ như thế nào? Báo Nông nghiệp và Môi trường đã tìm hiểu tại Viện Khoa học Nông nghiệp tỉnh Tứ Xuyên về quan điểm, chính sách đãi ngộ, thu hút nhân tài, chính sách đào tạo lực lượng khoa học trẻ tại Viện.

Viện Khoa học Nông nghiệp tỉnh Tứ Xuyên (Sichuan Academy of Agricultural Sciences - SAAS) là đơn vị sự nghiệp nghiên cứu khoa học nông nghiệp tổng hợp cấp tỉnh, trực thuộc chính quyền tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.

Nhân tài vi cơ, khoa nghiên vi bản

Trao đổi với chúng tôi, ông Lưu Vĩnh Hồng, Bí thư Đảng ủy Viện Khoa học Nông nghiệp tỉnh Tứ Xuyên, cho biết: “Tổng Bí thư Tập Cận Bình rất quan tâm đến khoa học, ông đã chỉ đạo trực tiếp tỉnh Tứ Xuyên về chiến lược phát triển, thu hút nhân tài trong khoa học. Ở Viện chúng tôi, điều này được cụ thể hóa thành: 'Nhân tài vi cơ, khoa nghiên vi bản, thành quả vi trọng, chuyển hóa vi yếu', có thể nói chiêu ngộ, đãi ngộ nhân tài là điều kiện tiên quyết để phát triển”.

Ông Lưu lý giải cụ thể điều nêu trên là: Nhân tài là cơ sở, nghiên cứu khoa học là gốc rễ, thành quả nghiên cứu là trọng yếu, chuyển giao khoa học công nghệ là quan trọng. Trong đó, đứng đầu là nhân tài.

Thành quả khoa học được SAAS đặt ra yêu cầu: Nâng cao chất lượng, gia tăng tốc độ, nâng cao hiệu quả.

Không phải ngẫu nhiên, báo chí Trung Quốc gọi SAAS là “Thiên phủ nông khoa”, tức nơi nghiên cứu khoa học nông nghiệp cấp độ Thiên đình. Đây được coi là chìa khóa để nông nghiệp Tứ Xuyên trở thành “Thiên phủ lương thương” (kho lương thực nhà Trời), tạo nên vành đai nông nghiệp Thành Đô (thủ phủ Tứ Xuyên) - Trùng Khánh đặc sắc, hiệu quả cao, hiện đại.

Đãi ngộ nhân tài

Lãnh đạo Viện Khoa học Nông nghiệp Tứ Xuyên cho biết, chính sách đãi ngộ nhân tài được đưa vào văn kiện của Đảng ủy SAAS. Tất cả đãi ngộ về nhà ở, lương thưởng, đều đặt dưới sự lãnh đạo toàn diện và tuyệt đối của Đảng ủy SAAS.

SAAS thu hút nhân tài theo hình thức xem xét từng trường hợp, chủ yếu là người có hướng nghiên cứu thuộc hàng tiên phong về khoa học công nghệ trong nước và đạt thành tựu lớn trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học nông nghiệp đến làm việc tại Viện. Độ tuổi của nhân tài kiệt xuất khi được thu hút thông thường không quá 55 tuổi.

Để được gọi là “nhân tài kiệt xuất”, ứng viên phải đoạt Giải thưởng Khoa học Công nghệ cấp Quốc gia từ giải Nhất trở lên, hoặc từ 2 giải Nhì trở lên; hoặc là người trúng tuyển dự án nhân tài kiệt xuất thuộc các chương trình nhân tài cấp cao, cấp quốc gia và cấp tỉnh; ​các nhân tài cấp cao khác có trình độ tương đương, được hiểu là có những thành tựu khoa học xuất sắc.

Nhân tài kiệt xuất được quản lý theo nhiệm kỳ hợp đồng 3 năm. Mỗi năm, thời gian làm việc trực tiếp dưới sự chỉ đạo của SAAS hoặc Viện trực thuộc ít nhất 3 tháng.

​Mỗi khi thu hút thành công một nhân tài kiệt xuất theo hình thức linh hoạt, Viện sẽ cấp cho đơn vị trực thuộc khoản kinh phí hỗ trợ chuyên mục nhân tài là 500.000 nhân dân tệ/năm (khoảng trên 1,9 tỷ đồng), hỗ trợ liên tục trong 3 năm. Kinh phí hỗ trợ chủ yếu dùng cho: Xây dựng nền tảng nghiên cứu khoa học; nghiên cứu đề tài (dự án); giao lưu học thuật; chuyển giao thành tựu nghiên cứu khoa học và đào tạo nhân tài cho đội ngũ nghiên cứu khoa học... Các khoản thù lao khác dành cho nhân tài kiệt xuất thu hút được hưởng theo cơ chế phù hợp, hình thức linh hoạt.

Bằng sáng chế, thành quả nghiên cứu khoa học công nghệ do đơn vị độc lập hoàn thành thì quyền sở hữu thuộc về đơn vị; trao quyền sở hữu 10 năm cho nhân sự nghiên cứu phát triển. Nếu là thành quả khoa học công nghệ do doanh nghiệp, tổ chức xã hội đặt hàng thì phải xem xét ký hợp đồng xác định rõ quyền sở hữu trí tuệ; đơn vị cũng trao quyền sở hữu 10 năm cho nhân sự nghiên cứu trong phạm vi định mức đã thỏa thuận.

Hiểu cụ thể hơn về quyền sở hữu này, nghĩa là được phép đem bán thành quả khoa học cho đơn vị đặt hàng, hoặc cho doanh nghiệp có nhu cầu mua. Ví dụ với giống lúa, có thể bán sản phẩm là quyền sử dụng (sản xuất, kinh doanh) cây giống, song tuyệt đối không được bán công nghệ làm ra cây giống đó.

Đơn vị có thể tự quyết định phương thức chuyển giao thành quả khoa học công nghệ. Đối với thành quả khoa học công nghệ được định giá, phải công khai tên thành quả, thời gian niêm yết công khai không dưới 15 ngày.

Cơ chế phân chia

Điều quan trọng nhất, theo Bí thư Lưu, đó là việc các chính sách đãi ngộ nhân tài, đều đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng, đặc biệt là khâu chuyển giao công nghệ. Bởi đây là tài sản Nhà nước, người có thành tựu về công nghệ, được hưởng ưu đãi, song nghĩa vụ đi kèm là tuyệt đối giữ bí mật công nghệ.

Phương án chuyển giao quyền sử dụng sản phẩm khoa học công nghệ, sau khi niêm yết công khai mà không có ý kiến khác, cần được Đảng ủy cấp cơ sở thông qua rồi mới thực hiện. Đối với hạng mục chuyển giao thành quả khoa học công nghệ có giá trị 3 triệu NDT (gần 12 tỷ đồng) trở lên, cần được Đảng ủy Viện phê chuẩn mới được thực hiện.

Quyền lợi của nhóm hoàn thành kết quả khoa học công nghệ (trong toàn bộ hệ thống của Viện) khi chuyển giao là 70% giá trị chuyển nhượng; 30% còn lại: Nộp cho Viện 8%, nộp cho cấp trực thuộc Viện 22% để thưởng chung cán bộ công nhân viên và đầu tư một phần cho nghiên cứu. Ví dụ 1 giống lúa của Viện Nghiên cứu Cây trồng thuộc SAAS được chuyển nhượng quyền sử dụng cho cá nhân/doanh nghiệp với giá 1 triệu nhân dân tệ, thì tác giả hay nhóm tác giả giống được hưởng 70% là 700.000 nhân dân tệ, số còn lại: 80.000 nhân dân tệ nộp về Viện SAAS, 220.000 nhân dân tệ thuộc về Viện Cây trồng.

Đối với các nhóm việc phục vụ kỹ thuật, tư vấn và chuyển giao khoa học, công nghệ cho địa phương, doanh nghiệp, tổ chức hoặc hộ nông dân, giá trị hợp đồng được phân chia như sau: nhóm thực hiện được hưởng 72%; 8% nộp về Viện và 20% nộp về Phân viện.

Đối với thu nhập ròng từ việc góp cổ phần bằng kỹ thuật, tức không góp vốn bằng tiền mà bằng thành quả nghiên cứu và công sức nghiên cứu, trường hợp người thực hiện và nhân viên chuyển giao khoa học, công nghệ chưa thuộc diện được nhận cổ phần, tỷ lệ phân phối lợi ích cho nhóm không quá 90%. Theo nguyên tắc, 8% nộp về Viện và 22% nộp về Phân viện; các khoản này được khấu trừ trực tiếp vào tỷ lệ phân phối của nhóm.

Phần thu nhập ròng từ chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ chưa được phân phối có thể được sử dụng cho các hoạt động đổi mới kỹ thuật và chuyển giao thành tựu khoa học, công nghệ; thu hút, đào tạo và phát triển nhân tài; bảo vệ, quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ; khen thưởng các cá nhân có đóng góp xuất sắc cho hoạt động đổi mới khoa học công nghệ và chuyển giao thành tựu; cùng các mục đích khác phù hợp với quy định.

Giống lúa năng suất cao, chất lượng cao Phẩm hương ưu Đồng Trân của tác giả Tưởng Khai Phong ở Viện Nghiên cứu Lúa và Cao lương thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Tứ Xuyên chuyển nhượng quyền sử dụng được 5 triệu nhân dân tệ (trên 19 tỷ đồng).

Ngoài lúa năng suất, chất lượng cao, các nhà khoa học Trung Quốc cũng đang dịch chuyển nghiên cứu lúa gạo chế biến bún bánh chất lượng cao: Sản phẩm có độ dai tốt, không gãy sợi, không dính, không bở, tơi sợi, khả năng hấp thụ nước tốt, tỷ lệ tinh bột thu hồi cao, bền khi nấu và bảo quản. Loại gạo chế biến chất lượng cao đang có thị trường rất tốt nên giống lúa phục vụ chế biến cũng có giá theo.

Kinh phí thặng dư từ các dự án nghiên cứu khoa học theo hình thức hợp tác ngang có thể sử dụng dưới hình thức góp vốn bằng tiền mặt để mua cổ phần hoặc thành lập doanh nghiệp khoa học công nghệ kiểu mới.

Phần thu nhập từ các dịch vụ kỹ thuật chung, tư vấn và các hoạt động tương tự chưa được phân phối có thể dùng cho đổi mới kỹ thuật, chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ và các mục đích khác theo đúng quy định.

Thu nhập từ chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ theo chức nghiệp hình thành qua các phương thức trên có thể dùng để phân phối lại và khen thưởng cho những người có đóng góp quan trọng trong hoạt động chuyển giao thành tựu. ​

Thông tin khen thưởng bằng tiền mặt cho việc chuyển giao thành thành tựu khoa học công nghệ theo chức nghiệp phải được công khai trong 15 ngày làm việc.

Thông tin công khai phải bao gồm: ​Thông tin chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ (tên thành tựu, loại hình, phương thức chuyển giao, thu nhập chuyển giao, thời gian thu được). ​Thông tin người được khen thưởng (họ tên, vị trí công tác/chức vụ và nội dung, mức độ đóng góp đối với việc hoàn thành và chuyển giao thành tựu). ​Thông tin khen thưởng bằng tiền mặt (tổng số tiền thưởng bằng tiền mặt của thành tựu, số tiền chi thưởng, thời điểm chi thưởng). ​Thông tin đăng ký hợp đồng kỹ thuật, thời hạn công khai và các nội dung khác.

​Phương án phân phối thu nhập từ chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ sau khi được Đảng ủy cơ sở, Đảng ủy Viện (hoặc cuộc họp Ban giám đốc Viện) xét duyệt, sẽ trình Sở Tài chính xét duyệt và nộp lưu hồ sơ; sau khi thông qua sẽ do Bộ phận Tài chính thực hiện chi trả, thực hiện khấu trừ thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật, các trường hợp đủ điều kiện sẽ được hưởng ưu đãi thuế thu nhập cá nhân trong nghiên cứu khoa học.

Thu nhập từ chuyển giao thành tựu khoa học công nghệ được xác định là khoản khuyến khích, thù lao quản lý riêng và được tính vào tổng quỹ lương hiệu quả của đơn vị; tuy nhiên, khoản thu nhập này không bị giới hạn bởi tổng quỹ lương hiệu quả đã được phê duyệt và mức khống chế lương hiệu quả.

Cán bộ khoa học kỹ thuật đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo, với tư cách là người hoàn thành chính của thành tựu hoặc người có đóng góp quan trọng đối với việc chuyển giao, có thể nhận thưởng bằng tiền mặt, cổ phần,... theo quy định; trường hợp nhận thưởng bằng cổ quyền phải trình Đảng ủy đơn vị phê duyệt, công khai các thông tin liên quan, đồng thời giải trình trong Báo cáo kê khai tài sản cá nhân và Báo cáo kiểm điểm công tác hàng năm, không được sử dụng chức quyền để trục lợi cho doanh nghiệp mà mình nắm giữ cổ quyền.

Viện Khoa học Nông nghiệp Tứ Xuyên là đơn vị nghiên cứu khoa học nông nghiệp tổng hợp, trực thuộc Chính quyền Nhân dân tỉnh Tứ Xuyên, có cấp quản lý tương đương đơn vị cấp sở.

Tiền thân là Sở Cải tiến Nông nghiệp Tứ Xuyên thành lập năm 1938, năm 1964 chính thức mang tên Viện Khoa học Nông nghiệp Tứ Xuyên, đến nay có lịch sử 88 năm. Đây là lực lượng quan trọng thúc đẩy tiến bộ khoa học kỹ thuật nông nghiệp và đổi mới khoa học công nghệ của tỉnh.

Hiện nay, Viện có:

- 12 đơn vị chức năng và Văn phòng Đảng ủy;

- 18 cơ quan nghiên cứu khoa học;

- 1 cơ quan hỗ trợ nghiên cứu và phát triển;

- 1 chi nhánh tại Hải Nam.

Các lĩnh vực nghiên cứu bao quát gồm: di truyền và chọn tạo giống; canh tác, bảo vệ thực vật; chăn nuôi - thú y; tài nguyên - môi trường; vi sinh vật; công nghệ sinh học; công nghệ hạt nhân trong nông nghiệp; phân tích kiểm tra; viễn thám; bảo quản - chế biến nông sản; thông tin; kinh tế; cơ giới hóa nông nghiệp và hơn 80 ngành chuyên môn khác.

Viện đã xây dựng 101 nền tảng nghiên cứu các cấp quốc tế, quốc gia, bộ/ngành và tỉnh; có 1 trạm nghiên cứu sau tiến sĩ, 1 cơ sở thực hành sau tiến sĩ cùng 93 nền tảng nghiên cứu cấp bộ và cấp tỉnh.

Tổng diện tích đất có quyền sử dụng khoảng 7.000 mẫu Trung Quốc (gần 467 ha).

Hiện Viện có 1.652 cán bộ, trong đó: 202 giáo sư, 374 phó giáo sư; 310 tiến sĩ, 596 thạc sĩ;

4 người thuộc chương trình nhân tài cấp quốc gia; 40 chuyên gia hưởng trợ cấp đặc biệt của Quốc vụ viện; nhiều chuyên gia xuất sắc cấp tỉnh.

Từ khi thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ 13, Viện đã đoạt khoảng 250 giải thưởng khoa học - công nghệ các cấp, trong đó có nhiều giải cao về tiến bộ khoa học - kỹ thuật.