Đổi mới quản lý ngành trồng trọt để nâng tầm nông sản Việt

Bước đi có ý nghĩa thiết thực trong đổi mới phương thức quản lý nhà nước

Sáng 10/5, tại Hà Nội, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức Lễ ký kết thỏa thuận hợp tác với các hiệp hội trong lĩnh vực giống cây trồng, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật.

Sự kiện nhằm tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng; thúc đẩy hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý vật tư nông nghiệp, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nông dân, doanh nghiệp chân chính và hướng tới nền nông nghiệp xanh, có trách nhiệm, hội nhập sâu rộng.

Đây là bước đi có ý nghĩa thiết thực trong đổi mới phương thức quản lý nhà nước, từ quản lý hành chính đơn tuyến sang quản trị ngành hàng dựa trên đối thoại, chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm đồng hành và cùng giám sát thực thi. Cơ quan quản lý nhà nước giữ vai trò kiến tạo thể chế, kiểm soát rủi ro, bảo vệ lợi ích công; các hiệp hội và doanh nghiệp phát huy vai trò đại diện, phản biện chính sách, thúc đẩy tuân thủ pháp luật, lan tỏa tiến bộ kỹ thuật và đồng hành cùng nông dân.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh, đây là sự kiện có ý nghĩa quan trọng, đánh dấu bước phát triển mới trong thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước và các hiệp hội ngành hàng.

Sự phối hợp này hướng tới mục tiêu chung: Xây dựng nền nông nghiệp xanh - minh bạch - bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập sâu rộng.

Theo nội dung thỏa thuận, Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật và các hiệp hội sẽ tập trung phối hợp trên một số nhóm nhiệm vụ trọng tâm: Tham gia góp ý, phản biện, xây dựng và hoàn thiện chính sách, pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật. Phổ biến, hướng dẫn pháp luật cho doanh nghiệp, hội viên và nông dân. Tăng cường kiểm soát chất lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật. Đấu tranh với hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc. Thúc đẩy chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hợp tác quốc tế và xây dựng các mô hình sản xuất an toàn, hiệu quả, phát thải thấp.

Giống cây trồng - phân bón - thuốc bảo vệ thực vật là ba trụ cột quyết định chất lượng

Cũng theo ông Nghiêm Quang Tuấn, ngành trồng trọt đang đối diện yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường và giảm phát thải khí nhà kính; cùng lúc chịu tác động lớn bởi biến đổi khí hậu và suy thoái tài nguyên đất.

Trong bối cảnh đó, giống cây trồng - phân bón - thuốc bảo vệ thực vật không chỉ là vật tư đầu vào đơn thuần mà đã trở thành ba trụ cột quyết định chất lượng, tính bền vững và sức cạnh tranh của toàn bộ chuỗi giá trị trồng trọt.

Ông Tuấn nêu rõ 3 định hướng trọng tâm trong hợp tác thời gian tới. Một là, đối với lĩnh vực giống cây trồng: Tập trung nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng giống, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, chọn tạo và chuyển giao các giống mới có năng suất cao, chất lượng tốt, thích ứng với điều kiện bất lợi của khí hậu và dịch hại. Đây là nền tảng khởi đầu của sản xuất, quyết định đến năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của sản phẩm.

Hai là, đối với lĩnh vực phân bón: Định hướng phát triển theo hướng quản lý dinh dưỡng cây trồng thông minh, nâng cao hiệu suất sử dụng phân bón, giảm thất thoát và tác động tiêu cực đến môi trường. Đồng thời, đẩy mạnh sản xuất và sử dụng phân bón hữu cơ, phân bón thế hệ mới, góp phần cải thiện sức khỏe đất và thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính.

Ba là, đối với lĩnh vực thuốc bảo vệ thực vật: Kiên trì mục tiêu sử dụng thuốc theo hướng an toàn, hiệu quả và có trách nhiệm. Đẩy mạnh phát triển và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, tăng cường áp dụng các biện pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPHM), qua đó giảm phụ thuộc vào hóa chất, nâng cao chất lượng nông sản và bảo vệ môi trường sinh thái.

Kỳ vọng ký kết sẽ chủ động tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn

Anh hùng Lao động Trần Mạnh Báo, Chủ tịch Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam cho biết, hiệp hội chính là “ngôi nhà chung” của các doanh nghiệp hoạt động trong cùng lĩnh vực. 

Hiệp hội Thương mại Giống cây trồng Việt Nam, Hiệp hội Phân bón Việt Nam và Hội Doanh nghiệp Sản xuất và Kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật Việt Nam là ba hiệp hội đầu vào quan trọng, có vai trò tác động trực tiếp đến sự thành bại của ngành trồng trọt.

"Các hiệp hội ngành hàng không chỉ đại diện cho tiếng nói của doanh nghiệp, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển ngành hàng, mở rộng thị trường và tăng cường hội nhập quốc tế. Vì vậy, việc ký kết hợp tác nhằm nâng cao vai trò, hiệu quả hoạt động của các hiệp hội ngành hàng, có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của nông nghiệp nói riêng và nền kinh tế nói chung", ông Báo cho biết thêm.

TS. Phùng Hà, Chủ tịch Hiệp hội Phân bón Việt Nam cho biết, kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp năm 2024 đạt 62,5 tỷ USD, riêng trồng trọt đóng góp khoảng 30 tỷ USD, tương đương gần 50%. Đến năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu nông nghiệp đạt 70,09 tỷ USD, trong đó trồng trọt đóng góp gần 40 tỷ USD. Năm 2026, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu đạt 73 - 74 tỷ USD, riêng trồng trọt dự kiến đạt 45 - 46 tỷ USD, nghĩa là xấp xỉ 60% kim ngạch xuất khẩu.

Theo ông, để đạt được các mục tiêu trên, phân bón góp phần quan trọng vào năng suất cây trồng và giá trị vật tư đầu vào như đã nói ở trên. Điều này cho thấy phân bón không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà còn là “đòn bẩy” quan trọng quyết định năng lực cạnh tranh và hiệu quả kinh tế của ngành nông nghiệp

Ông cũng nhấn mạnh, việc ký kết hợp tác là cần thiết, song điều quan trọng hơn là quá trình triển khai sau ký kết phải được thực hiện đồng bộ, bài bản, dài hạn và mang lại hiệu quả thực chất.

Ông Nguyễn Văn Sơn, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Sản xuất và Kinh doanh thuốc Bảo vệ thực vật Việt Nam cho biết, lễ ký kết hôm nay nhằm tăng cường tinh thần đoàn kết, phối hợp hài hòa giữa cơ quan quản lý nhà nước và các hiệp hội ngành hàng, qua đó thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp Việt Nam theo hướng xanh, minh bạch và bền vững, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Theo ông Sơn, trong thời gian tới, một trong những nhiệm vụ quan trọng cần sự đồng thuận và phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội, cùng các cơ quan liên quan là sửa đổi Luật Trồng trọt và Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật theo hướng tạo hành lang pháp lý thông thoáng hơn cho doanh nghiệp nhưng vẫn đảm bảo quản lý chặt chẽ.

Ông Nghiêm Quang Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật khẳng định, các thỏa thuận hôm nay sẽ được cụ thể hóa bằng chương trình phối hợp hằng năm, các kế hoạch hành động theo từng lĩnh vực và các hoạt động thực chất như tập huấn, chuyển giao kỹ thuật, xây dựng mô hình, truyền thông và giám sát thị trường.

Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật sẽ đóng vai trò định hướng, điều phối, tạo điều kiện để các hiệp hội phát huy vai trò cầu nối giữa nhà nước - doanh nghiệp - người sản xuất. Đồng thời, đề nghị các bên tăng cường trao đổi thông tin hai chiều; phối hợp chặt chẽ trong kiểm tra, giám sát thị trường; chủ động tháo gỡ khó khăn trong thực tiễn; đẩy mạnh truyền thông chính sách, nâng cao nhận thức của doanh nghiệp và nông dân trong toàn chuỗi giá trị.