Hiệu quả trồng cà phê tăng nhờ bón phân cho... cỏ dại

Tại một số vùng cà phê ở Tây Nguyên, nông dân đang chuyển từ cách làm sạch hoàn toàn cỏ dại sang quản lý thảm thực vật dưới tán cây. Thay vì sử dụng thuốc diệt cỏ, cỏ được duy trì ở mức phù hợp và kiểm soát bằng phương pháp cơ học.

Lớp cỏ dại được quản lý có thể làm những việc mà vườn độc canh phải tốn tiền để làm: che nắng, giảm bốc hơi, giữ đất khỏi bị rửa trôi, và tạo nơi trú ngụ cho thiên địch. Ảnh: Phạm Hội.

Theo kết quả khảo sát tại Đắk Nông, Đắk Lắk và Lâm Đồng, thảm cỏ có thể góp phần bảo vệ đất, giữ ẩm, hạn chế rửa trôi và tạo điều kiện cho các sinh vật có ích phát triển. Khi cỏ được cắt và để lại trên đất, sinh khối sau phân hủy cũng góp phần bổ sung chất hữu cơ và dinh dưỡng cho vườn cà phê.

Một trong những thay đổi quan trọng là việc giảm phụ thuộc vào thuốc diệt cỏ glyphosate. Sau khi hoạt chất này được đưa ra khỏi danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng tại Việt Nam năm 2019, các mô hình hỗ trợ người trồng cà phê đã tập trung vào những phương thức quản lý cỏ thay thế. Số liệu phân tích mẫu cà phê do Diễn đàn cà phê toàn cầu (GCP) thực hiện qua ba vụ từ năm 2020 đến 2023 cho thấy tỷ lệ phát hiện glyphosate giảm rõ rệt.

Tại Nâm Nung, Đắk Nông cho thấy một hướng tiếp cận đáng chú ý: thay vì chỉ bón phân trực tiếp cho cây cà phê, nông dân có thể cung cấp dinh dưỡng cho thảm cỏ, sau đó sử dụng phần sinh khối này để bổ sung trở lại cho đất. Cách làm này hướng tới việc tận dụng nguồn vật chất sẵn có trong vườn và giảm sự phụ thuộc vào đầu vào bên ngoài.

Tuy nhiên, nghiên cứu cũng lưu ý rằng kết quả mới được ghi nhận trên phạm vi khảo sát tương đối hạn chế, chưa có số liệu nền và nhóm đối chứng. Vì vậy, những thay đổi về năng suất mới được xem là xu hướng, chưa đủ cơ sở để xác định quan hệ nhân quả.

Từ thực tế tại Tây Nguyên, việc chuyển đổi sang nông nghiệp sinh thái không nhất thiết bắt đầu bằng việc đưa một giải pháp mới từ bên ngoài vào, mà có thể tìm kiếm và phát triển những sáng kiến đã xuất hiện trong thực tiễn sản xuất của nông dân. Các mô hình phù hợp cần được kiểm chứng, hoàn thiện và chuyển giao thông qua hệ thống khuyến nông. Đồng thời, việc mở rộng cách làm này cần có sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng, cùng với các chính sách hỗ trợ dài hạn và cơ chế ghi nhận những giá trị sinh thái như giữ đất, giữ nước, hấp thụ carbon và bảo tồn đa dạng sinh học.

Phạm Văn Hội, Phan Thị Thúy - Tia Sáng.

(Xem chi tiết tại: https://tiasang.com.vn/hieu-qua-trong-ca-phe-tang-nho-bon-phan-cho-co-dai-5127370.html)