Lý do một tấn carbon Rotterdam đắt gấp 20 lần ở Hà Nội

Một tấn CO₂ có tác động khí hậu về cơ bản không phụ thuộc vào nơi phát thải, nhưng giá quyền phát thải carbon tại các thị trường lại có sự chênh lệch rất lớn. Tháng 7/2026, giá hạn ngạch EU ETS khoảng 80 euro/tấn, trong khi phiên giao dịch đầu tiên tại Việt Nam ghi nhận khoảng 130.000 - 136.000 đồng/tấn, tương đương khoảng 5 USD.

Một tấn CO₂ phát ra ở Hà Nội hay Rotterdam tác động gần như nhau đến khí hậu, nhưng mỗi hạn ngạch lại được định giá chênh nhau gần 20 lần. Thiết kế: Ngô Hà.

Sự chênh lệch này không đồng nghĩa chi phí giảm phát thải ở Việt Nam thấp hơn châu Âu 20 lần. Giá hạn ngạch còn phụ thuộc vào chi phí giảm phát thải, mức độ khan hiếm, cơ chế phân bổ và thanh khoản của từng thị trường. Thị trường carbon Việt Nam mới hình thành, hạn ngạch còn tương đối dồi dào và giao dịch hạn chế nên mức giá hiện nay chưa phản ánh đầy đủ chi phí giảm phát thải của nền kinh tế.

Cơ hội lớn của Việt Nam là có nhiều tiềm năng giảm phát thải với chi phí tương đối thấp thông qua nâng cao hiệu suất năng lượng, cải tiến công nghệ, giảm lãng phí và chuyển đổi nhiên liệu. Đây cũng là cơ sở để Việt Nam thu hút nguồn tài chính carbon quốc tế.

Tuy nhiên, việc chuyển nhượng các khoản giảm phát thải cần được tính toán trên cơ sở lợi ích dài hạn. Mỗi tấn giảm phát thải được chuyển ra nước ngoài không còn được tính vào mục tiêu giảm phát thải của Việt Nam theo cơ chế Điều 6 của Thỏa thuận Paris. Vì vậy, chuyển nhượng những khoản giảm phát thải giá rẻ hôm nay có thể làm giảm nguồn lực giảm phát thải của Việt Nam trong tương lai, khi đó quốc gia có thể phải áp dụng các giải pháp có chi phí cao hơn để hoàn thành mục tiêu khí hậu.

Vấn đề đặt ra đối với Việt Nam là cần xác định hợp lý phần giảm phát thải nào nên chuyển nhượng, phần nào nên giữ lại, qua đó hài hòa giữa việc thu hút nguồn lực từ thị trường carbon và thực hiện mục tiêu giảm phát thải dài hạn của quốc gia.

Trường Đặng -  Tia Sáng.

Xem chi tiết tại https://tiasang.com.vn/ly-do-mot-tan-carbon-rotterdam-dat-gap-20-lan-o-ha-noi-5110525.html