Mô hình trồng giống sắn KM 140 sạch bệnh – Giải pháp tăng hiệu quả kinh tế trồng sắn tại Gia Lai

Nằm ở phía Bắc Tây Nguyên, Gia Lai là tỉnh có diện tích trồng sắn lớn nhất cả nước, theo số liệu thống kê đến cuối tháng 8/ 2020 toàn tỉnh có hơn 77.000 ha sắn (Chi cục Bảo vệ thực vật và phát triển nông thôn Gia Lai). Trong đó: sắn trồng vụ Đông Xuân 2019- 2020 là 10.544 ha, sắn trồng vụ mùa năm 2020 là 66.879,6 ha.

Cơ cấu giống sắn trồng của tỉnh gồm: giống KM419, KM 140, KM 98-5, KM 94; trong đó KM 94 (27.872 ha) chiếm 36% tổng diện tích toàn tỉnh, giống KM 419 (14.090 ha) chiếm 18,2%, KM 140 (12.155 ha) chiếm 15,7%, KM 98-5 (8.930 ha) chiếm 11,5%, các giống khác (14.106,6 ha) chiếm 18,6%.

Cũng giống như một số tỉnh trồng sắn của khu vực phía Nam; các diện tích trồng sắn của tỉnh Gia Lai chịu áp lực của nhiều dịch sâu- bệnh hại như: chổi rồng, rệp sáp bột hồng, nhện đỏ và đặc biệt là gần đây xuất hiện bệnh khảm lá virus (đây là dịch hại rất nguy hiểm, diễn biến phức tạp và khó phòng trừ).

Qua kiểm tra, đánh giá bệnh khảm lá Virus hại sắn tại tỉnh Gia Lai cho thấy: giống dễ bị bệnh là giống HL- S11 và KM 419, hai giống KM 98-5, KM 140 nhiễm bệnh ở mức độ trung bình và giống KM 94 nhiễm bệnh nhẹ hơn.

Để phát triển cây sắn một cách bền vững, hạn chế những thiệt hại do dịch sâu- bệnh và bệnh khảm lá do virus gây ra. Năm 2020, Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc phối hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai triển khai Dự án khuyến nông ”Xây dựng mô hình sản xuất giống sạch bệnh, thâm canh, quản lý tổng hợp phòng trừ bệnh khảm lá sắn do virus gây hại tại vùng trồng sắn trọng điểm” với diện tích 20ha trên địa bàn xã Phú Cần và thị trấn Phú Túc huyện Krông Pa.

Mô hình trồng giống sắn KM140 được 4 tháng sau trồng.

Giống sắn xây dựng mô hình là giống KM140 sạch bệnh (giống sắn cung cấp cho nông hộ hoàn toàn sạch bệnh được lấy mẫu và kiểm tra bằng phương pháp PCR trong phòng thí nghiệm trước khi chuyển giao cho nông hộ). Các hộ tham gia mô hình được hỗ trợ 50% chi phí hom giống, 50% chi phí vật tư phân bón. Dư án cũng tổ chức tập huấn chuyển giao các kỹ thuật phòng trừ dịch hại, thâm canh bền vững gồm 2 lớp  tập huấn kỹ thuật cho 100 nông dân trong mô hình và ngoài mô hình. Trong quá trình thực hiện, cán bộ kỹ thuật thường xuyên theo dõi kiểm tra, giám sát các mô hình trên ruộng nông dân một cách chặt chẽ.

Dự án đã tổ chức 01 hội nghị đầu bờ tham quan mô hình, 02 hội nghị tổng kết mô hình gồm đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh, chính quyền địa phương, cán bộ nông nghiệp các xã và nông dân các vùng trồng sắn trọng điểm lân cận (160 lượt người tham dự); xây dựng phóng sự tuyên truyền các biện pháp phòng trừ bệnh khảm lá sắn qua các kênh của truyền hình địa phương.

Bà KPăn H Đan – Cán bộ kỹ thuật Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệm huyện Krông Pa – Gia Lai đánh giá mô hình khi thuc hoạch.

Qua hội thảo đầu bờ, hội nghị tổng kết mô hình và kết quả đánh giá trên ruộng cho thấy “Mô hình trồng giống sắn KM140 sạch bệnh” có năng suất bình quân của 20ha là 350 tạ/ ha và hàm lượng tinh bột đạt 27% (Báo cáo của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai); cao hơn so với  mô hình trồng sắn của nông dân (năng suất sắn trên ruộng nông dân ngoài mô hình chỉ đạt khoảng 200 tạ/ ha) và cao hơn so với năng suất sắn bình quân của tỉnh năm 2019 là 201 tạ/ ha. Lợi nhuận thu được của 1ha mô hình là 33.800 triệu đồng và của 1ha ruộng nông dân là 14.100 triệu đồng.

Kết quả xây dựng mô hình đã giúp người dân trên địa bàn xã Phú Cần, thị trấn Phú Túc và các xã lân cận trong huyện Krông Pa thấy được việc trồng giống sắn sạch bệnh và các kỹ thuật canh tác sắn bền vững; kinh nghiệm quản lý dịch hại khảm lá sắn và phòng trừ tổng hợp được phổ biến, áp dụng với điều kiện nông hộ có hiệu quả tốt hơn so với phương thức trồng cũ. Một số hộ nông dân đã kiến nghị mở rộng mô hình trồng giống sắn KM 140 sạch bệnh ra các địa bàn khác của huyện Krông Pa và tỉnh Gia Lai (Ý kiến của người dân tham gia mô hình và ngoài mô hình).

Nguyễn Hữu Hỷ - Trung tâm Nghiên cứu & Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc.