Nhật Bản lo mất vị thế vì thiếu người trẻ làm khoa học

Nhật Bản, một trong những quốc gia có nền khoa học phát triển, đang đứng trước thách thức trong việc thu hút và giữ chân thế hệ các nhà nghiên cứu trẻ. Trong chiến lược khoa học và công nghệ mới được Chính phủ Nhật Bản phê chuẩn giữa tháng 7, nước này đặt mục tiêu nâng số tiến sĩ được đào tạo mỗi năm từ khoảng 15.000 hiện nay lên 20.000 vào năm 2030, đồng thời đưa khoảng 30.000 lượt nhà nghiên cứu trẻ ra nước ngoài để tích lũy kinh nghiệm quốc tế và nâng mức hỗ trợ cho các nhà nghiên cứu trẻ lên khoảng 200.000 yên mỗi tháng, tiệm cận mức lương khởi điểm của khu vực doanh nghiệp.

Khách tham quan quan sát mô hình Trái đất tại Bảo tàng Khoa học và Đổi mới Quốc gia, Tokyo. Khoa học Nhật Bản có truyền thống mạnh về nghiên cứu động đất, khí hậu và quan sát Trái đất từ không gian. Ảnh: Pexels.

Những chính sách này được đưa ra trong bối cảnh một bộ phận nhà nghiên cứu tại các trường đại học và viện nghiên cứu Nhật Bản phải đối mặt với việc làm thiếu ổn định. Từ năm 2023 có hơn 12.000 nhà nghiên cứu đứng trước nguy cơ kết thúc hợp đồng có thời hạn, trong khi chưa đến một nửa kỳ vọng có thể tiếp tục công việc lâu dài. Quá trình đào tạo một nhà nghiên cứu đòi hỏi nhiều năm, nhưng sau khi hoàn thành đào tạo, họ lại phải cạnh tranh với khu vực doanh nghiệp, nơi có mức thu nhập và lộ trình nghề nghiệp hấp dẫn hơn đối với nhiều người trẻ.

Nhật Bản đang tiếp cận vấn đề theo hướng không chỉ tăng số lượng người được đào tạo mà còn cải thiện điều kiện để họ lựa chọn và tiếp tục theo đuổi nghề nghiên cứu. Hỗ trợ tài chính, cơ hội làm việc ở nước ngoài và môi trường phát triển nghề nghiệp được đặt trong cùng một chiến lược về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Vấn đề này không chỉ xuất hiện ở Nhật Bản, mà còn với nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam, về khả năng thu hút và giữ chân nhân lực nghiên cứu. Bên cạnh việc quan tâm đến số lượng tiến sĩ, học bổng và chương trình đào tạo, cần chú ý đến sức hấp dẫn của nghề nghiên cứu. Thu nhập là một yếu tố, nhưng môi trường làm việc, điều kiện nghiên cứu, cơ hội hợp tác, phát triển chuyên môn và triển vọng nghề nghiệp cũng có vai trò quan trọng trong việc quyết định một người trẻ có tiếp tục gắn bó với khoa học hay không?.

Nguyễn Kiên - Tiasang.

(Xem bài chi tiết tại: https://tiasang.com.vn/nhat-ban-lo-mat-vi-the-vi-thieu-nguoi-tre-lam-khoa-hoc-5107318.html)