Tiến Sĩ Puckridge – Nhà Nông Học Của IRRI

Dr. Donald William Puckridge (1933-2020), nhà nông học của Viện Lúa Quốc tế (IRRI) đã vĩnh biệt chúng ta vào ngày 9 tháng Sáu năm 2020 tại quê nhà, Aldelaide, Australia, hưởng thọ 87 tuổi.

Tốt nghiệp Tiến sĩ: Agricultural Botany, Đại Học Reading, Anh Quốc, theo học bổng Commonwealth 1962.

Don bắt đầu sự nghiệp của một nhà nông học tầm cỡ quốc tế từ năm 1978, khi ông là “visiting scientist” của IRRI. Ông là đại diện của IRRI tại Đông Nam Á, văn phòng đặt tại Bangkok, Thái Lan, cho đến khi ông nghỉ hưu vào năm 1997.

Quyển sách “Almost a Farmer” (on-line by Sid Harta Publisher, 2012, 2014) nói về lịch sử và cuộc đời của gia đình Puckridge, với câu văn ngắn gọn mà tôi thường xem bằng i-phone trên đường công tác. Don tự nhận mình chỉ là một “Farm Labor” cần mẫn.

Trong nhiều sách, "The Burning of the Rice: A Cambodian Success Story" là quyển sách gây ấn tượng lớn với bạn bè và đồng nghiệp.

Với dáng người cao quá khổ (hơn 2m), ông lại phụ trách chương trình “Lúa nước sâu”, thật khớp với nội dung cả nghĩa đen và nghĩa bóng.

Don và Janice có 4 người con, sống hạnh phúc bên nhau tại Aldelaide. Ông khởi nghiệp tại trang trại của bố vợ trước khi đầu quân cho IRRI.

Chúng tôi xem ông như một người Thầy đáng kính, ông dạy tôi cách viết bài báo khoa học, sửa từng thuật ngữ cho chuẩn xác.  Chúng tôi cùng viết với nhau một tài liệu nói về nông nghiệp đồng bằng sông Cửu Long,

Tôi nhớ những ngày đưa ông bà đi du khảo tại Cà Mau, Đồng Tháp, An Giang. Đến tối, để tìm được giường ngủ có chiều dài đúng khổ của ông, thật không hề đơn giản. Ông đi nhiều, thường đến các vùng sâu - nơi bà con nông dân rất nghèo, phương tiện đi lại vô cùng khó khăn. Bạn bè của ông là cán bộ nông nghiệp liên quan đến lúa nổi, lúa nước sâu của Thái Lan, Cambodia, Việt Nam, Ấn Độ, Bangladesh, Miến Điện, Indonesia và nhiều quốc gia khác. Ông có khả năng tổng hợp rất tốt về kỹ thuật canh tác, quản lý phân bón. Ông là nhà chiến lược, có tầm nhìn sâu sắc về sản xuất lúa gạo của vùng lúa đất thấp, lúa nước trời ở châu Á.

Cách đây hai năm, tôi biết tin ông bị bệnh “dementia” và sống trong điều kiện “nursing home”. Bà Janice bị mất trí nhớ tạm thời (thông tin của Dr Catling). Tôi đã rất lo lắng và nghĩ nhiều đến ngày phải xa cách Thầy đáng kính. Bây giờ nổi lo ấy đã là sự thật.

Tôi luôn nhớ rất nhiều kỹ niệm làm việc với Don tại văn phòng IRRI ở campus của Đại Học Kasetsart, Thái Lan. Don vô cùng dí dõm với nhiều câu chuyện làm mọi người quên đi nạn kẹt xe trên đường. Khun Surat là tài xế trung thành của Don, Dr Pungmanee, Jutharat - thư ký của ông và nhiều người phải nhớ nữa. Chắc họ cũng đang vô cùng thương tiếc người “boss” giản dị, phúc hậu và vui tính này. Cả văn phòng IRRI tại Hà Nội, do chính ông thành lập, đánh dấu mốc lịch sử quan hệ IRRI và nông nghiệp Việt Nam, có lẽ cũng đã nhớ đến  người bạn vô cùng nhiệt tình, đã giúp đỡ Việt Nam trong đào tạo, nghiên cứu, tổ chức những sự kiện, hội thảo khoa học, với các dự án hợp tác. Ông là cố vấn đặc biệt cho dự án UNDP của Viện Lúa ĐBSCL như một “liasion scientist” rất hiệu quả (1994-1998).

Khi con chúng tôi - Chí Bảo sang Úc dự hội nghị khoa học, ông bà đã đón cháu về nhà như người thân.

Xúc cảm trào dâng khi nhớ đến Thầy và gia đình Puckridge tại Aldelaide!

Vĩnh biệt Thầy, nhà nông học đáng kính của “người trồng lúa Việt Nam” và của các nước Đông Nam Á – một “farm labor cần mẫn” của IRRI.

GS.TS. Bùi Chí Bửu, Nguyên Viện Trưởng IAS và CLRRI.

Hình: Gia đình Dr. Donald William Puckridge - Adelaide, Australia.