Ảnh hưởng của vôi và lân đến năng suất cây sắn

Sắn sau thu hoạch. Sắn là nguồn cung cấp calo chính ở nhiều quốc gia, đồng thời cung cấp canxi, kali, vitamin B, C và các khoáng chất cần thiết. Nguồn: Bruno Gazola.

Sắn là nguồn cung cấp calo quan trọng cho gần một tỷ người trên thế giới. Cây thuộc loại cây thân gỗ, cây bụi lâu năm, củ là phẫn rễ dưới mặt đất, có thể ăn được. Củ sắn rất giàu carbohydrate, kali, canxi, vitamin B, C và các khoáng chất cần thiết. Cây sắn có thể phát triển trên đất tương đối nghèo dinh dưỡng và trong môi trường khó khăn. Điều đó làm cho sắn trở thành cây lương thực đặc biệt quan trọng ở các nước đang phát triển ở các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới của Châu Phi, Châu Á và Châu Mỹ.

Trong một nghiên cứu mới, các nhà nghiên cứu ở Brazil đã chỉ ra rằng việc bổ sung canxi và photpho vào đất có thể làm tăng năng suất sắn. Điều quan trọng là việc gia tăng năng suất này không đồng thời với việc tăng thời gian nấu củ sắn. Nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Agronomy, một ấn phẩm của Hiệp hội Nông học Hoa Kỳ.

Adalton Fernandes, đồng tác giả của nghiên cứu mới cho biết: “Có rất nhiều thách thức khi trồng sắn ở vùng nhiệt đới. Một trong những thách thức chính là xử lý các loại đất có tính axit tự nhiên với lượng lân thấp".

Lân (P) là một chất dinh dưỡng quan trọng mà cây trồng cần để sinh trưởng và phát triển. Thêm canxi cacbonat vào đất — còn gọi là bón vôi — có thể làm cho các chất dinh dưỡng như lân hữu hiệu hơn cho cây trồng. Nó cũng có thể làm cho đất bớt chua hơn, giúp cây sắn phát triển và cho nhiều củ hơn.

Nhưng có một số câu hỏi chưa được giải đáp về bón vôi và ảnh hưởng của nó đối với cây sắn.

Cây sắn khoảng 4 tháng sau nảy mầm. Nguồn: Adalton M Fernandes.

Fernandes, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Cây có củ và tinh bột nhiệt đới, Đại học bang São Paulo, Botucatu, Brazil cho biết: “Người ta thường tin rằng bổ sung canxi vào đất có thể làm tăng thời gian nấu củ sắn. Tuy nhiên, chúng tôi khám phá ra rằng bón vôi gây ra những thay đổi nhỏ đối với thời gian nấu sắn”.

Kết quả của nghiên cứu cho thấy bón vôi đã làm tăng năng suất sắn đáng kể, đặc biệt là khi kết hợp với phân lân.

Trong điều kiện không bón vôi và phân lân, củ sắn nặng trung bình khoảng 270g. Trong khi đó, ở mức bón vôi và lân cao nhất, củ nặng hơn 350g (tương đương tăng trọng lượng khoảng 26%). Nghiên cứu này chỉ ra rằng bón vôi và lân đều quan trọng để tăng năng suất củ sắn.

Nghiên cứu được thực hiện trong hai năm. Địa điểm nghiên cứu là tại một trang trại thử nghiệm ở Botucatu, Brazil, cách São Paulo khoảng 140 dặm.

Cây sắn chuẩn bị cho thu hoạch (tháng 4/2016). Nguồn: Ben-Hur S. Rosa.

Các ô thí nghiệm được bón vôi với tỷ lệ khác nhau trước khi trồng sắn. Một nửa số ô không được bón phân lân, nửa còn lại bón bổ sung khoảng 70kg. Chỉ tiêu theo dõi nhằm đến đặc điểm phát triển của cây sắn gồm số lượng củ trên mỗi cây, chiều dài củ, trọng lượng củ và thời gian nấu.

Các công thức bón lân đã làm tăng số lượng củ trên mỗi cây lên khoảng 8%. Chiều dài củ không thay đổi đáng kể khi bón vôi hoặc lân trong khi đó năng suất củ sắn tăng 22% và 28% khi bón lần lượt lân và vôi. Tuy nhiên, thời gian nấu chỉ tăng khoảng 6% - ít hơn hai phút – so với việc bón vôi.

Theo các tác giả, sự gia tăng nhẹ thời gian nấu này là cân bằng hơn so với sự gia tăng lớn về sản lượng. Fernandes nhận định, “Đối với nông dân, thời gian nấu tăng lên một chút không làm ảnh hưởng đến việc bón vôi cho sắn”.

Cũng có một giả thuyết chưa được kiểm chứng rằng phân lân có thể làm giảm thời gian nấu chín củ sắn. Fernandes đưa ra nhận xét: “Chúng tôi quan sát thấy rằng bón lân không làm tăng thời gian nấu sắn. Vì vậy, bón phân lân không phải là cách được khuyến khích hoặc khả thi để giảm thời gian nấu".

Fernandes và các đồng nghiệp hiện đang tìm cách thử nghiệm các loại sắn khác nhau: Liệu lượng phân lân và vôi cần thiết có giống nhau đối với các giống sắn khác không?". Đó là một câu hỏi quan trọng vì các loại sắn khác nhau có thể phản ứng khác nhau với vôi và lân.

Đỗ Thị Thanh Trúc theo Phys.org