Không cắt bỏ thảm thực vật tự nhiên nếu muốn đạt năng suất cây trồng cao

Tăng lượng hạt giống giữa cây Brassica napus được đóng bao và không được đóng bao (biến phản hồi) và thảm thực vật dạng mảnh và tuyến tính (biến giải thích) từ ba địa điểm. Nguồn: Nông nghiệp, Hệ sinh thái & Môi trường, 2025.

Các nhà sinh thái học Nam Úc đã đưa ra bằng chứng không thể chối cãi về lý do tại sao thảm thực vật bản địa lại quan trọng đối với năng suất cây trồng và cần được bảo vệ ở các vùng nông nghiệp.

Trong nghiên cứu đầu tiên thuộc loại này ở Nam Úc, các nhà khoa học của UniSA đã đánh giá tác động của thảm thực vật bản địa ven đường (tuyến tính) và các mảng thảm thực vật nhỏ, biệt lập (mảnh vụn) đối với tốc độ thụ phấn và năng suất cây trồng đối với cải  lấy dầu và đậu răng ngựa ở Bán đảo Yorke.

Các quả cây cải dầu và đậu răng ngựa trong phạm vi 200 mét tính từ thảm thực vật bản địa - nơi côn trùng thụ phấn sinh sống - tạo ra nhiều hạt hơn và do đó cho năng suất cao hơn so với các quả không được thụ phấn nhờ động vật.

Nhà sinh thái học của UniSA, Phó giáo sư Sophie (Topa) Petit cho biết sự gia tăng hạt giống gần thảm thực vật, so với trung tâm của một cánh đồng, cao hơn tới 20% đối với cải dầu và cao hơn 12% đối với đậu răng ngựa. Các mảng thảm thực vật lớn hơn tạo ra kết quả tốt nhất.

Theo tác giả chính, nghiên cứu sinh Bianca Amato, "Kết quả này rất có ý nghĩa đáng kể, vì khu vực nghiên cứu đã bị khai hoang rộng rãi để phục vụ cho mục đích nông nghiệp theo thời gian, chỉ còn chưa đến 13% thảm thực vật bản địa và thảm thực vật ven đường thường là môi trường sống duy nhất của côn trùng thụ phấn trong khu vực đó."

"Những phát hiện này khẳng định rằng cả thảm thực vật ven đường và thảm thực vật mảnh vụn đều cải thiện quá trình thụ phấn và năng suất cây trồng. Thảm thực vật ven đường đóng vai trò quan trọng nhưng thường bị đe dọa bởi nạn phá rừng", Amato cho biết.

"Các loài thụ phấn đóng vai trò thiết yếu đối với nền nông nghiệp bền vững, mặc dù môi trường sống của chúng thường bị bỏ qua trong nền nông nghiệp thâm canh. Việc bảo tồn thảm thực vật ven đường và các mảng đất còn sót lại có thể là một cách đơn giản để hỗ trợ cả đa dạng sinh học và sản xuất cây trồng".

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Agriculture, Ecosystems & Environment đã thách thức hoạt động phổ biến là khai phá thảm thực vật bản địa để mở rộng diện tích trồng trọt, cho rằng những hành động như vậy vô tình có thể làm giảm năng suất lâu dài.

Sau những phát hiện này, các nhà nghiên cứu UniSA đang kêu gọi chính phủ đưa ra các ưu đãi cho nông dân để phục hồi thảm thực vật bản địa, không chỉ để tăng năng suất cây trồng mà còn bảo tồn đa dạng sinh học.

"Những dải cây và bụi rậm dọc theo cánh đồng và đường sá là một phần quen thuộc của cảnh quan Úc. Một số người cho rằng thảm thực vật này không có nhiều giá trị ngoài cảnh quan đẹp như tranh vẽ, nhưng nghiên cứu của chúng tôi cho thấy thảm thực vật bản địa quan trọng như thế nào trong việc hỗ trợ các loài thụ phấn và tăng năng suất cây trồng", Amato cho biết.

Nguyễn Thị Quỳnh Thuận theo Phys.org