Nghiên cứu ứng dụng đèn LED trong nhân giống in vitro một số giống lan và hoa nền

Đề tài do Trung tâm Công nghệ Sinh học TP.HCM chủ trì thực hiện, TS. Huỳnh Hữu Đức làm chủ nhiệm, được nghiệm thu năm 2020.

Tại TP.HCM, theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, từ năm 2004 đến năm 2015 diện tích hoa, cây kiểng tăng liên tục qua các năm. Diện tích tăng tập trung vào mai vàng, hoa lan, bon sai, cây kiểng và hoa nền. Riêng diện tích trồng hoa lan từ 20 ha năm 2003 đến năm 2010 đã mở rộng lên 104,5 ha, đạt 300 ha cuối năm 2015 và 375 ha đến năm 2018, tập trung vào hai nhóm Dendrobium và Mokara. Sản phẩm hoa lan của TP.HCM không chỉ cung cấp hoa cắt cành cho địa bàn Thành phố mà còn cung cấp cho nhiều tỉnh thành trong cả nước. Tuy nhiên, khả năng cung cấp chưa đáp ứng đủ cho nhu cầu tiêu thụ nên hằng năm phải nhập một lượng lớn hoa lan từ các nước như Thái Lan, Đài Loan.

Hiện nay, đa số các phòng nuôi cấy mô thực vật đều sử dụng đèn huỳnh quang là nguồn chiếu sáng chính trong nhân giống và cho hiệu quả nhất định. Tuy nhiên, khi sử dụng nguồn sáng này trong nhân giống sẽ gặp một số nhược điểm như nhiệt lượng cao, tiêu tốn nhiều điện năng, tuổi thọ thấp dẫn đến tăng chi phí sản xuất, giảm hiệu quả trong sản xuất. Những nghiên cứu gần đây cho thấy việc sử dụng đèn LED trong nhân giống in vitro có hiệu quả nhất định cho một số giống cây.

Trung tâm Công nghệ sinh học TP.HCM đang phát triển và nhân giống in vitro một số giống lan Dendrobium nắng, hoa chuông để cung cấp cây giống cho thị trường với số lượng lớn. Trong đó, cung cấp cây giống in vitro giống lan Dendrobium nắng với số lượng 50.000-100.000 cây/năm và giống hoa chuông 50.000-100.000 cây/năm.

Đề tài nêu trên được thực hiện nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất cây giống in vitro, giảm chi phí tiền điện, hướng tới thay đèn huỳnh quang bằng đèn LED thích hợp. Nhóm nghiên cứu đã khảo sát ảnh hưởng của các loại đèn LED khác nhau và tỷ lệ ánh sáng LED đỏ/xanh dương lên sự tái sinh chồi và nhân nhanh chồi in vitro, sự tái sinh cây hoàn chỉnh của lan Dendrobium và hoa chuông.

Kết quả đã xác định được loại đèn thích hợp cho quá trình tái sinh chồi và nhân nhanh chồi: đối với lan Dendrobium, tỷ lệ ánh sáng xanh:đỏ 80%R - 20%B, đèn LED màu Nhật 2 dãy bóng và đèn huỳnh quang 2 bóng có máng chụp; đối với hoa chuông, tỷ lệ ánh sáng 80%R-20%B, đèn LED màu Hàn Quốc 2 dãy bóng. Loại đèn thích hợp cho quá trình tái sinh cây hoàn chỉnh in vitro: đối với lan Dendrobium, đèn LED có tỷ lệ ánh sáng 100%R và 80%R - 20%B, đèn LED màu Nhật 2 dãy bóng; đối với hoa chuông, tỷ lệ ánh sáng (80%R- 20%B), đèn LED màu Hàn Quốc 2 dãy bóng, đèn LED màu Singapore 2 dãy bóng, đèn LED Nhật 2 dãy bóng.

Kết quả này đã được áp dụng trong việc nhân nhanh chồi và tạo cây in vitro hoàn chỉnh trên cây lan giả hạc (Dendrobium anosmum), long tu (Dendrobium primulinum), trầm (Dendrobium parishii), đồng tiền, hoa cúc. Qua đó cho thấy một số hiệu quả như tăng hệ số nhân chồi, chất lượng chồi tốt, có thể sử trong việc tạo cây hoàn chỉnh ở giai đoạn tiếp theo; cây hoàn chỉnh được tạo thành sinh trưởng tốt khi chuyển ra điều kiện vườn ươm. Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể ứng dụng trong việc sản xuất cây giống in vitro giống lan Dendrobium, hoa chuông, đồng tiền, hoa cúc, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất cây giống và giảm chi phí sản xuất.

Có thể tìm đọc toàn văn Báo cáo kết quả nghiên cứu đề tài tại Trung tâm Thông tin và Thống kê Khoa học và Công nghệ (CESTI).

Lam Vân - CESTI.