Tác động của việc canh tác kép

Trong khi việc mở rộng đất trồng trọt từ lâu đã được công nhận là một trong những động lực thúc đẩy sự gia tăng sản lượng nông nghiệp của Brazil, thì một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nature Food lần đầu tiên đã định lượng tác động của việc trồng hai vụ giúp Brazil đạt được sự bùng nổ về sản xuất ngũ cốc.

Jing Gao tại Đại học Trái đất, Đại dương và Môi trường (CEOE) và Viện Khoa học Dữ liệu (DSI) của Đại học Delaware, là đồng tác giả của nghiên cứu với sự tham gia của các cộng tác viên từ các tổ chức ở Trung Quốc và Brazil.

Gao đã kiểm tra dữ liệu liên quan đến điều tra dân số nông nghiệp được thu thập từ Viện Địa lý và Thống kê Brazil (IBGE), đồng thời xác định các mô hình không gian và những thay đổi xảy ra theo thời gian ở ba vùng nông nghiệp trọng điểm liên quan đến sản xuất lương thực: Khu vực Trung tây, Đông Nam-Nam và Matopiba ở Brazil.

Gao nói: “Bạn không biết điều gì đang xảy ra cho đến khi bạn phân tích dữ liệu. Đây là lần đầu tiên bộ dữ liệu độc đáo này được phân tích. Hiểu được cách thức tăng năng suất ngũ cốc của Brazil trong quá khứ gần đây sẽ giúp cung cấp thông tin chi tiết để phát triển sản xuất lương thực bền vững trong tương lai”.

Ba khu vực này bao phủ 36% lãnh thổ Brazil và chiếm 79% sản lượng đậu tương quốc gia và 85% sản lượng ngô của cả nước trong năm 2016. Khu vực Trung-Tây cho thấy sự gia tăng lớn nhất về sản lượng cũng như mở rộng đất trồng trọt. Như vậy, miền Trung-Tây đã thay thế miền Đông Nam-Nam trở thành nơi sản xuất ngũ cốc lớn nhất cả nước, sản xuất 46% lượng ngũ cốc của cả nước so với 29% của miền Đông Nam-Nam.

Sự gia tăng sản lượng ngũ cốc ở miền Trung-Tây có thể là do mở rộng đất trồng trọt cũng như hai vụ.

Sản xuất hai vụ ở miền Trung-Tây đã tăng từ 19% lên 33% từ năm 2003 đến năm 2016. Trong khi sản lượng đậu tương tăng chủ yếu là do mở rộng đất trồng trọt (các cánh đồng đậu tương chiếm hơn một phần ba diện tích đất trồng trọt của Brazil) thì việc tăng sản lượng ngô có thể liên quan đến thực hành hai vụ. Ở miền Trung Tây, diện tích nông nghiệp đối với ngô vụ thứ hai - hay ngô trồng sau khi thu hoạch đậu tương vụ đầu tiên - đã tăng từ 26,3% lên 66,6% từ năm 2003 đến năm 2016, và năm 2012, vụ thứ hai đã vượt qua ngô được trồng trong vụ đầu tiên là nguồn ngô chính của cả nước.

Tao Lin, từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Hệ thống Sinh học và Khoa học Thực phẩm tại Đại học Chiết Giang, Trung Quốc và là tác giả của bài báo cho biết: “Khu vực Trung-Tây đã trải qua sự mở rộng diện tích đất trồng trọt nhanh chóng trong vài thập kỷ qua, và sau khi vùng đất trồng trọt mới được tạo ra, nông dân quyết định tăng diện tích hai vụ lên rất nhiều. Trong khi đó, tỷ lệ đóng góp của hai vụ ở miền Đông Nam - Nam là hơn 50%, có tác động cao hơn nhiều so với việc mở rộng đất trồng trọt trong thời gian gần đây, do không còn nhiều đất canh tác để mở rộng thêm ở vùng nông nghiệp thương mại này”.

Các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng động lực mạnh nhất đằng sau sự gia tăng nhanh chóng của sản lượng ngũ cốc là do nhu cầu nhập khẩu ngô và đậu tương từ Brazil trên phạm vi toàn cầu ngày càng tăng.

Điều quan trọng là phải hiểu canh tác kép đã giúp một quốc gia như Brazil, quốc gia đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu, tăng năng suất nông nghiệp trong khi hạn chế việc chuyển đổi đất tự nhiên sang đất nông nghiệp và có thể giúp bù đắp một số tác động tiêu cực đến môi trường do mở rộng đất trồng trọt.

Từ năm 2003 đến năm 2016, canh tác hai vụ ở Brazil đã bù đắp cho khoảng 76,7 triệu ha đất canh tác để sản xuất ngô, tức là gấp đôi diện tích ngô thu hoạch hàng năm của Hoa Kỳ.

Mặc dù không phải quốc gia nào cũng trồng lương thực trong một khu vực thuận lợi hoặc thậm chí có thể canh tác kép trên thế giới, nhưng đối với các quốc gia vùng nhiệt đới trồng ngũ cốc khác, canh tác kép có thể là một giải pháp để tăng sản lượng ngũ cốc mà không cần mở rộng diện tích đất trồng trọt trên các cảnh quan tự nhiên.