Áp dụng nhân giống nấm có phải là phương pháp chống lại việc nhiễm aflatoxin trên bắp hay không?

Thật là không vui khi nấm lây nhiễm cho cây trồng. Tuy nhiên, nấm bản địa an toàn cho thấy rất hứa hẹn trong cuộc chiến chống lại nấm lây nhiễm độc hại.

Lõi ngô này bị nhiễm Aspergillus spp. ở ngoài đồng tại Trạm nghiên cứu đồng bằng ven biển ở Rocky Mount, NC. Ảnh: Ignazio Carbone.

Nấm Aspergillus flavus có thể lây nhiễm một số cây trồng, bao gồm bắp. Một số giống hoặc chủng A. flavus tạo ra aflatoxin. Nhiễm Aflatoxin gây thiệt hại cho nông dân Hoa Kỳ hàng tỷ đô la mỗi năm. Tệ hơn, aflatoxin còn gây hại cho con người và động vật.
 

Để giảm nhiễm aflatoxin đối với cây trồng, nông dân sử dụng các chủng nấm A. flavus thương mại an toàn. Những chủng nấm sinh học này không tạo ra aflatoxin. Khi áp dụng cho cây trồng, các chủng nấm sinh học này vượt trội hơn các nấm tạo ra aflatoxin có hại. Điều đó làm giảm đáng kể mức độ nhiễm aflatoxin trong các giai đoạn thu hoạch, vận chuyển và bảo quản.

Mẫu trên tấm sắc ký lớp mỏng (TLC) để tìm ra aflatoxin trong bắp. Ảnh: Megan Molo.

Tuy nhiên, các chủng thương mại có lẽ không phải là câu trả lời duy nhất. Một nghiên cứu mới cho thấy rằng sử dụng các chủng nấm A. flavus bản địa an toàn có khả năng đem lại hiệu quả, hoặc thậm chí hiệu quả hơn so với các chủng thương mại.
 

“Sử dụng các chủng A. flavus bản địa có nhiều thuận lợi”, theo ông Ignazio Carbone, tác giả chính của nghiên cứu. “Các chủng bản địa có khả năng thích nghi tốt hơn với các loại đất và điều kiện thời tiết. Do đó, chúng có thể hoạt động tốt hơn ở ngoài đồng so với các chủng không bản địa”. Ignazio Carbone, nhà nghiên cứu tại Đại học bang North Carolina nói.

Việc sử dụng các chủng thương mại có một số nhược điểm. Các chủng thương mại cần thường được sử dụng lại hang năm, với chi phí 20 đô la mỗi acre. Ngoài ra, sử dụng các chủng thương mại phải được thực hiện trên không hoặc bằng thủ công. Carbone giải thích “Điều đó có thể cản trở những người nông dân sử dụng các chủng thương mại”.

Mặt khác, các chủng bản địa, xuất hiện một cách tự nhiên ở các khu vực đang trồng trọt. Chúng có khả năng tồn tại lâu hơn trong đất và không cần phải áp dụng lại hàng năm.
 

Carbone và các đồng nghiệp đã đánh giá các chủng A. flavus bản địa không tạo ra Aflatoxin hoặc tạo ra aflatoxin ở nồng độ thấp. Họ cũng đã thử nghiệm các chủng thương mại. Cả hai đều làm giảm mức aflatoxin.
 

Bắp cho con người ăn có thể có mức aflatoxin cao nhất là 20 phần tỷ (ppb), theo quy định của FDA. Cây trồng chưa được xử lý có mức nhiễm aflatoxin trên 35 phần tỷ. Dùng các chủng nấm bản địa và thương mại đã giảm mức nhiễm aflatoxin xuống thấp hơn 10 phần tỷ.
 

Thật bất ngờ, nghiên cứu cũng chỉ ra rằng sự kết hợp nhất định của các chủng bản địa có hiệu quả hơn các chủng thương mại trong việc làm giảm mức nhiễm aflatoxin. Đó là vì sự kết hợp tận dụng đặc tính sinh học của nấm: các kiểu nhân giống của nấm tương thích nhau, cho phép nấm sinh sản và duy trì quần thể của chúng.
 

Khi các nhà nghiên cứu áp dụng các chủng bản địa có kiểu nhân giống tương thích nhau cho các ô thử nghiệm, nồng độ aflatoxin đã bị giảm xuống dưới 2 phần tỷ trong một số trường hợp. Đây là một kết quả tốt hơn bất cứ chủng thương mại nào.
 

Carbone khẳng định: “Kết quả của chúng tôi cho thấy rằng sử dụng các chủng bản địa có thể dẫn đến giảm các mức aflatoxin lâu dài. Sử dụng các chủng nấm bản địa có khả năng rất hiệu quả về mặt chi phí cho người nông dân trong thời gian dài”.
 

Mặc dù nghiên cứu này được thực hiện ở Bắc Carolina, Carbone dự đoán phương pháp này này có thể tiến hành ở các khu vực khác. Một thí nghiệm sơ bộ ở Texas cũng cho thấy các chủng bản đại được ghép đôi làm giảm nồng độ aflatoxin hiệu quả hơn so với chủng thương mại dùng riêng lẻ.
 

Chúng tôi cần tiếp tục đánh giá phương pháp này ở trên các cánh đồng bắp ở các tiểu bang khác nhau”, theo ông Carbone. “Chúng tôi cũng cần theo dõi nồng độ aflatoxin qua một vài mùavụ”. 

“Các thử nghiệm ngoài đồng trong tương lai có thể bao gồm thử nghiệm các chủng thương mại đang có kết hợp với chủng cùng loại có kiểu nhân giống tương thích nhau. Sự kết hợp của các chủng bản địa khác nhau cũng có thể được thử nghiệm”, Carbone nói.

Phương pháp này có thể vượt ra ngoài phạm vi chỉ kiểm soát nồng độ aflatoxin hay không? “Các độc tố của nấm gây ra mối đe dọa liên tục đến an toàn thực phẩm. Phương pháp của chúng tôi cũng có tiềm năng được áp dụng đối với các loại nấm sản sinh độc tố khác” Carbone lạc quan cho biết.

Nguyễn Tiến Hải theo Agronomy.