Hoàn thiện các khuyến cáo lấy mẫu đất cho việc đánh giá sức khỏe đất

Các mẫu đất theo tầng sâu lớp đất đang được thu thập trong thí nghiệm luân canh lúa - đậu tương áp dụng phương thức canh tác không cày xới dài hạn, được thực hiện từ năm 2007 tại Trung tâm Nghiên cứu và Khuyến nông Lúa gạo (Rice Research and Extension Center), gần Stuttgart, bang Arkansas. Nguồn: Gerson Drescher, phó giáo sư dinh dưỡng đất tại Đại học Arkansas.

Mặc dù đất được biết đến là một hệ thống có tính biến động nhiều về cả không gian và thời gian, nhưng ảnh hưởng của thời điểm và độ sâu lấy mẫu đất đến việc đánh giá sức khỏe đất vẫn chưa được hiểu rõ, đồng thời các quy trình lấy mẫu và phân tích đất phục vụ công tác giám sát sức khỏe đất vẫn còn nhiều hạn chế.

Một nhóm các nhà khoa học đến từ bang Arkansas (Hoa Kỳ) đã nghiên cứu ảnh hưởng của thời điểm lấy mẫu đất (mùa xuân, mùa hè, mùa thu và mùa đông) và độ sâu lấy mẫu (0-5, 5-10 và 10-15 cm) đến các chỉ tiêu và điểm số đánh giá sức khỏe đất tại mười thí nghiệm đồng ruộng dài hạn. Các thí nghiệm này được thiết kế với những phương thức canh tác khác nhau, bao gồm làm đất, dùng cây che phủ và quản lý dinh dưỡng trong các hệ thống cây trồng đa dạng. Các chỉ tiêu sinh học về sức khỏe đất và điểm số tổng hợp được xác định dựa trên hai hệ thống đánh giá sức khỏe đất đã được thiết lập và sử dụng rộng rãi, bao gồm Bộ xét nghiệm sức khỏe đất Haney (Haney Soil Health Test-HSHT) và Hệ thống đánh giá sức khỏe đất của Đại học Cornell (Cornell’s Assessment of Soil Health-CASH).

Cây bông vải được trồng sau cây lúa mạch đen (rye) làm cây che phủ vụ đông trong thí nghiệm bảo tồn đất. Nguồn: Tiến sĩ Gerson Drescher, phó giáo sư chuyên ngành dinh dưỡng đất tại Đại học Arkansas.

Các kết quả nghiên cứu cho thấy phương pháp lấy mẫu đất không chỉ ảnh hưởng đến các giá trị sức khỏe đất được đo lường mà còn ảnh hưởng đến khả năng phát hiện những khác biệt do các biện pháp quản lý cây trồng và đất gây ra. Các giá trị của các chỉ tiêu và điểm số đánh giá sức khỏe đất đạt mức cao nhất ở tầng đất mặt và giảm dần theo độ sâu. Trong khi đó, các giá trị cao hơn được ghi nhận vào mùa hè và mùa đông, đặc biệt đối với các chỉ tiêu hô hấp đất, hoạt tính enzyme β-glucosidase và điểm số sức khỏe đất theo phương pháp HSHT.

Kết quả nghiên cứu cho thấy kết quả sức khỏe đất có thể biến động lớn tùy thuộc vào thời điểm và độ sâu lấy mẫu. Do đó, việc áp dụng các quy trình lấy mẫu đất nhất quán là yếu tố quan trọng để đảm bảo độ tin cậy trong công tác quản lý sức khỏe đất.

Nguyễn Tiến Hải theo Sciencesocieties.