Biến đổi khí hậu có thể làm tăng năng suất lúa

Gạo là loại lương thực được tiêu thụ nhiều nhất trên thế giới. Nó đặc biệt phổ biến ở châu Á, nơi mà những lo ngại về nạn đói đang phổ biến.

Nhiều người trên toàn cầu phụ thuộc vào gạo như nguồn dinh dưỡng. Ảnh: Rachel Schutte.
 

Lúa được xếp vào loại cây hàng năm, nghĩa là nó hoàn thành vòng đời trong một mùa sinh trưởng rồi chết. Tuy nhiên, ở một số vùng nhiệt đới, lúa có thể tiếp tục phát triển hàng năm khi được chăm sóc đúng cách.
 

Giống như cỏ mọc trở lại trên bãi cỏ sau khi nó được cắt, lúa có thể được cắt sau khi thu hoạch và cây sẽ mọc lại. Biện pháp canh tác cắt lúa phần trên mặt đất và cho nó mọc lại được gọi là lúa chét.
 

Mặc dù lúa chét cho phép người nông dân thu hoạch nhiều lúa hơn trên cùng một cánh đồng, nhưng nó đòi hỏi mùa vụ trồng dài hơn so với canh tác lúa một vụ truyền thống.
 

Ở nhiều khu vực trồng lúa trên thế giới, mùa vụ sinh trưởng kéo dài không phải là vấn đề do khí hậu nhiệt đới. Nhưng ở Nhật Bản, thời tiết mát mẻ hơn có nghĩa lúa chét đã trở thành biện pháp canh tác hiếm thấy.
 

Hiroshi Nakano và nhóm nghiên cứu đã bắt đầu tìm hiểu thêm về tiềm năng của lúa chét để giúp người nông dân trồng lúa Nhật Bản. Nakano là nhà nghiên cứu tại Tổ chức Nghiên cứu Nông nghiệp và Lương thực Quốc gia.

Cánh đồng lúa chét này đã sẵn sàng cho thu hoạch. Ảnh: Hiroshi Nakano.
 

Nhiệt độ trung bình ở Nhật Bản đã cao hơn trong những năm gần đây. Khi biến đổi khí hậu tiếp tục ảnh hưởng đến vùng trồng lúa, người nông dân trồng lúa có thể có cơ hội trồng vụ lúa dài hơn. Nakano giải thích “Cây lúa có thể được cấy sớm hơn vào mùa xuân và người nông dân có thể thu hoạch muộn hơn trong năm”.
 

So sánh hai mức chiều cao cắt của cây lúa năm ngày sau khi thu hoạch vụ thứ nhất. Ảnh Chiemi Nagamatsu.

Nakano cho biết “Mục tiêu của nghiên cứu của chúng tôi là xác định ảnh hưởng của thời gian thu hoạch và chiều cao cắt lúa của vụ thu hoạch đầu tiên đến năng suất của vụ lúa thứ nhất và thứ hai. “Cuối cùng, chúng tôi muốn đề xuất các chiến lược canh tác mới để tăng năng suất khi người nông dân ở phía Tây Nam Nhật Bản thích ứng với biến đổi khí hậu”.
 

Trong quá trình nghiên cứu về lúa chét, các nhà nghiên cứu đã so sánh hai thời điểm thu hoạch và hai mức chiều cao cắt của vụ đầu tiên. Sau vụ thu hoạch đầu tiên, họ thu thập hạt từ những phần bị cắt đi của cây lúa. Các nhà nghiên cứu đã tính toán năng suất bằng cách đếm và cân hạt. Vụ thu hoạch lúa thứ hai được thực hiện bằng tay và năng suất được xác định theo cách tương tự.
 

Năng suất hạt tổng cộng và năng suất của vụ đầu tiên và vụ thứ hai khác nhau tùy thuộc vào thời gian thu hoạch và chiều cao cắt. Điều này không quá ngạc nhiên vì nhóm đã biết thời gian thu hoạch và chiều cao cắt ảnh hưởng đến năng suất.

Cây lúa được thu hoạch ở thời điểm bình thường trong vụ đầu tiên cho nhiều hạt hơn những cây lúa thu hoạch sớm hơn. Nakano giải thích “Đó là bởi vì cây lúa có nhiều thời gian hơn để làm đầy hạt trên gié lúa”.
 

Nakano cho biết “Ở cả hai thời điểm thu hoạch, lúa cắt ở chiều cao cao có năng suất cao hơn so với cắt lúa ở chiều cao thấp”. Đó là bởi vì những cây được cắt ở chiều cao cao hơn có thể tiếp cận được nhiều năng lượng và chất dinh dưỡng hơn được tích trữ trong lá và thân của chúng.
 

Nakano cho biết: “Kết quả của chúng tôi cho thấy rằng việc kết hợp thời gian thu hoạch bình thường với chiều cao cắt cao là rất quan trọng để tăng năng suất ở lúa chét ở Tây Nam Nhật Bản và các vùng khí hậu tương tự. “Kỹ thuật này có thể sẽ làm tăng năng suất hạt trong các môi trường mới phát sinh do biến đổi khí hậu toàn cầu”.

Nguyễn Tiến Hải theo Agronomy.