Chế độ dinh dưỡng từ thực vật ngoại lai làm giảm sức hấp dẫn sinh sản của bướm xanh Fischer

Các loài thực vật xâm lấn ảnh hưởng đến hành vi giao phối của côn trùng bản địa

Một khu vườn nhiều màu sắc và đa dạng luôn mang lại niềm vui cho người làm vườn, nhưng việc ngày càng phổ biến các loài thực vật ngoại lai thay thế cho thực vật bản địa đã dẫn đến những thay đổi chưa từng có đối với hệ động vật hoang dã địa phương.

Bướm xanh Fischer. Cá thể thuộc loài bướm đang bị đe dọa Tongeia fischeri trên cây Orostachys japonica, một loài thực vật bản địa của Nhật Bản.Nguồn: Đại học Osaka Metropolitan.

Bướm xanh Fischer, Tongeia fischeri (T. fischeri), là một loài bướm gần bị đe dọa tại Nhật Bản và được ghi nhận có thể sử dụng cả thực vật bản địa lẫn thực vật ngoại lai làm cây ký chủ. Màu sắc cánh được biết đến như một tín hiệu thị giác quan trọng trong hành vi giao phối của bướm và được cho là có thể thay đổi tùy thuộc vào loài thực vật ký chủ mà ấu trùng sử dụng trong giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, giả thuyết này trước đây chưa từng được kiểm chứng ở loài bướm này.

Do đó, nhóm nghiên cứu do giáo sư Norio Hirai tại Trường Sau đại học Nông nghiệp, Đại học Osaka Metropolitan dẫn đầu đã đưa ra giả thuyết rằng việc ăn thực vật ngoại lai trong giai đoạn ấu trùng có thể ảnh hưởng đến màu sắc cánh ở giai đoạn trưởng thành và từ đó tác động đến hành vi sinh sản. Nhóm nghiên cứu đã nuôi ấu trùng T. fischeri trên cây ký chủ bản địa Orostachys japonica và loài thực vật xâm lấn Sedum sarmentosum, sau đó so sánh các đặc điểm liên quan đến lịch sử vòng đời của chúng. Tuy nhiên, không ghi nhận sự khác biệt có ý nghĩa về các đặc điểm vòng đời như xu hướng đẻ trứng, sinh trưởng hay khối lượng nhộng.

Sau đó, các nhà nghiên cứu chụp ảnh mặt dưới cánh của bướm trưởng thành dưới ánh sáng nhìn thấy và tia cực tím, đồng thời đo phổ phản xạ để phân tích so sánh. Ảnh dưới ánh sáng nhìn thấy, các cá thể được nuôi trên cây bản địa có màu vàng hơn, trong khi các cá thể được nuôi trên cây xâm lấn có xu hướng ngả xám hơn. Ảnh tia cực tím tiếp tục cho thấy các cá thể được nuôi trên cây bản địa có mức phản xạ tia cực tím thấp hơn. Các phép đo phổ phản xạ cánh cũng cho kết quả phù hợp với những phát hiện này.

Chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự khác biệt trong quá trình phát triển những cá thể bướm sử dụng thực vật ngoại lai làm nguồn thức ăn xuất hiện sự thay đổi màu sắc cánh và ít được lựa chọn làm bạn giao phối hơn. Nguồn: Đại học Osaka Metropolitan.

Ngoài ra, khi quan sát hành vi lựa chọn bạn giao phối của các con đực T. fischeri ngoài tự nhiên, các nhà nghiên cứu nhận thấy chúng tiếp xúc với các cá thể được nuôi trên cây bản địa nhiều hơn đáng kể so với các cá thể được nuôi trên cây xâm lấn.

“Đây là một ví dụ hiếm hoi tại Nhật Bản cho thấy rằng ngay cả khi thực vật xâm lấn có thể được sử dụng làm nguồn thức ăn, chúng vẫn có thể gián tiếp ảnh hưởng đến quá trình sinh sản”, Karen Hisai, tác giả đầu tiên của nghiên cứu, cho biết. “Khi số lượng loài xâm lấn tiếp tục gia tăng, các tác động tương tự có khả năng cũng sẽ xuất hiện ở những loài bướm và côn trùng khác”.

“Những phát hiện này có thể được xem như một trường hợp điển hình cho thấy các mối đe dọa gián tiếp mà thực vật xâm lấn gây ra đối với côn trùng ăn thực vật”, giáo sư Hirai kết luận. “Chúng tôi hy vọng công trình này sẽ góp phần vào công tác bảo tồn các loài đang bị đe dọa khác cũng như hỗ trợ những nỗ lực giải quyết các thách thức rộng lớn hơn liên quan đến loài xâm lấn”.

Các kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Basic and Applied Ecology.

Phạm Thành Nhân theo Đại học Osaka Metropolitan.