Đột phá trong cuộc chiến chống lại thực vật xâm lấn

Ảnh: CC0 Public Domain.

Các nhà khoa học cho rằng khi thực vật có sức sống mãnh liệt, kể cả sau những xáo trộn như cày, lũ lụt hoặc hạn hán, thì khi được đưa đến vùng đất mới chúng có khả năng trở thành loài xâm lấn.

Thực vật xâm lấn gây hại cho con người, công nghiệp, chăn nuôi, động vật hoang dã và hệ sinh thái tự nhiên trên toàn thế giới, nhưng việc dự đoán loại cây nào có thể xâm lấn là rất khó.

Một nhóm các nhà khoa học từ khắp châu Âu, dẫn đầu là Đại học Exeter, đã phát triển và phân tích một cơ sở dữ liệu toàn cầu về vòng đời thực vật để giải quyết câu hỏi này.

Giáo sư Dave Hodgson, từ Đại học Exeter nói."Những gì chúng tôi tìm thấy là một bất ngờ thực sự, quần thể thực vật xâm lấn phát triển nhanh trong phạm vi xâm lấn của chúng, nhưng không phải trong phạm vi bản địa của chúng. Vì vậy, bạn không thể sử dụng sự gia tăng số lượng để dự đoán sự xâm lấn. Tuy nhiên, các loài thực vật xâm lấn có một khả năng đáng kinh ngạc là phục hồi sau các xáo trộn và chúng ta có thể thấy điều này ở cả phạm vi bản địa và phạm vi xâm lược của chúng. Dựa trên phát hiện này, chúng ta nên tránh xuất, nhập các loài thực vật phát triển tốt từ nơi có môi trường bị xáo trộn và không thuận lợi".

Nghiên cứu sinh, nhà tư vấn sinh thái Kim Jelbert, tác giả chính của bài báo, cho biết: "Các loài hồi phục lại từ sự xáo trộn có xu hướng cho hoa lớn hơn và hạt nhiều hơn. Đây thực sự là một vấn đề, vì những người làm vườn trên toàn thế giới luôn có xu hướng chuộng giống có hoa lớn hơn. Trong khi dựa vào những khám phá trong nghiên cứu này thì những loài có hoa lớn sau sự xáo trộn không nên được giao dịch quốc tế”.

"Chúng tôi cũng phát hiện ra rằng họ hàng gần của các loài thực vật xâm lấn cũng có khả năng trở thành loài xâm lấn nếu chúng thoát khỏi phạm vi bản địa của chúng".

Các loài thực vật được lưu thông trên toàn thế giới để phục vụ cho ngành trồng trọt, công nghiệp thực phẩm và công nghiệp hoa –  trong đó có rất nhiều loài được xuất đi xa phạm vi bản địa của chúng.

Giáo sư Hodgson nói thêm: "Cuộc chiến toàn cầu chống lại các loài xâm lấn trở nên khó khăn bởi đến thời điểm hiện nay chúng ta đã thất bại trong vấn đề dự đoán loài nào là loài xâm lấn và loài nào không xâm lấn khi chúng được di chuyển đến một nơi mới.

"Lần đầu tiên, chúng ta có manh mối mạnh mẽ về đặc tính của các loài thực vật có khả năng trở thành loài xâm lấn. Những cây cỏ dại trong môi trường bị xáo trộn và họ hàng gần gũi của chúng không nên được xuất đi".

Những ví dụ điển hình khi đã được di chuyển ra ngoài phạm vi bản địa của chúng và trở thành loài xâm lấn bao gồm cây bần Nhật Bản, dâu đen và balsam Himalaya.

Lê Thị Kim Loan theo Phys.org