Khả năng đối kháng của xạ khuẩn đối với nấm Helminthosporium turcicum gây bệnh đốm lá lớn trên bắp.
Nghiên cứu được thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm thuộc Bộ môn Bảo vệ thực vật, trường Đại học Cần Thơ bởi các tác giả Võ Thị Lụa (học viên cao học ngành Bảo vệ thực vật, trường Đại học Cần Thơ), Trần Văn Dũng và Lê Minh Tường (khoa Nông nghiệp, trường Đại học Cần Thơ).
Ở Việt Nam, cây bắp là cây lương thực đứng thứ hai sau cây lúa và với đặc điểm dễ canh tác, phù hợp với nhiều loại đất trồng, ít tốn công lao động, có thị trường tiêu thụ rộng lớn cho nên bắp được trồng hầu hết ở các tỉnh, các vùng từ đồng bằng, trung du đến miền núi. Bắp có vai trò quan trọng trong cung cấp lương thực cho con người, vật nuôi, là nguyên liệu cho các nhà máy sản xuất các mặt hàng của ngành công nghiệp. Mặt khác, canh tác cây bắp cũng gặp phải những vấn đề trong đó đặc biệt là sâu bệnh hại tấn công và bệnh đốm lá lớn là một trong những bệnh quan trọng trên cây bắp.
Bệnh đốm lá lớn gây hại chủ yếu trên lá làm tổn thương lá và làm giảm diện tích quang hợp dẫn đến giảm đáng kể về năng suất. Biện pháp phòng trị chủ yếu là sử dụng thuốc hóa học, tuy nhiên việc làm dụng thuốc hóa học sẽ dẫn đến tính kháng thuốc của mầm bệnh, gây ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe của con người. Ngày nay, biện pháp phòng trừ sinh học đã và đang được áp dụng rộng rãi và là hướng nghiên cứu mới đầy tiềm năng trong phòng trị bệnh cây trồng. Việc sử dụng các biện pháp sinh học giúp cân bằng hệ sinh thái, mang tính ổn định lâu dài và không gây hại đến sức khỏe của con người. Trong đó, xạ khuẩn được xem là nhóm vi sinh vật triển vọng được nghiên cứu và áp dụng rộng rãi với khả năng ức chế mầm bệnh bằng các cơ chế như: tiết kháng sinh (treptomycin, validamycin,…) tiết enzyme ngoại bào (chitinase, glucanase,…) cạnh tranh và kích thích tính kháng bệnh để chống lại các tác nhân gây hại cây trồng cũng như khả năng kích thích cây trồng phát triển.
Những nghiên cứu gần đây đã cho thấy tiềm năng của xạ khuẩn trong phòng trừ nhiều loại bệnh hại trên nhiều loại cây trồng khác nhau canh tác ở đồng bằng sông Cửu Long. Do đó, nghiên cứu này được thực hiện nhằm tìm ra chủng xạ khuẩn có khả năng phòng trừ bệnh đốm lá lớn do nấm Helminthosporium turcium gây ra, làm tiền đề cho những nghiên cứu sau nhằm tìm ra sản phẩm sinh học có nguồn gốc từ xạ khuẩn có khả năng quản lý bệnh đốm lá lớn hại bắp nói riêng và bệnh hại cây trồng nói chung.
Nghiên cứu được thực hiện bằng 3 phương pháp: Đánh giá khả năng đối kháng của các chủng xạ khuẩn đối với nấm Helminthosporium turcium gây bệnh đốm lá lớn trên cây bắp trong phòng thí nghiệm; Khảo sát khả năng ức chế sự mọc nấm của bào tử nấm Helminthosporium turcium bằng huyền phù xạ khuẩn; Khảo sát ảnh hưởng của các chủng xạ khuẩn đối với sự phát triển của khuẩn ty nấm Helminthosporium turcium trên môi trường thạch. Thí nghiệm khả năng đối kháng của 6 chủng xạ khuẩn đối với nấm H. turcicum được thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm với 4 lần lặp lại.
Kết quả cho thấy 3 chủng xạ khuẩn BM-VL2, TÔ-VL11d và KS-ST6b thể hiện khả năng đối kháng cao với nấm gây bệnh đốm lá lớn trên bắp với bán kính vòng vô khuẩn lần lượt là 18,00 mm; 14,25 mm và 13,25 mm và hiệu suất đối kháng lần lượt là 40,36%; 37,42% và 37,01% đến thời điểm 10 ngày sau khi bố trí thí nghiệm. Bên cạnh đó khả năng ức chế bào tử nấm H. turcicum mọc mầm của 3 chủng xạ khuẩn (BM-VL2, TÔ-VL11d và KS-ST6b) cũng được thực hiện trong điều kiện phòng thí nghiệm với 4 lần lặp lại. Kết quả cho thấy chủng BM-VL12 thể hiện khả năng ức chế sự mọc mầm của bào tử nấm H. turcicum cao nhất với tỷ lệ bào tử nấm mọc mầm thấp nhất là 22,54% ở thời điểm 48 giờ sau xử lý. Ngoài ra, khả năng ức chế sự phát triển tản nấm H. turcicum của 3 chủng xạ khuẩn trên cũng được thực hiện với 5 lần lặp lại. Kết quả cho thấy chủng BM-VL2 có khả năng ức chế sự phát triển tản nấm cao nhất với đường kính sự phát triển tản nấm thấp nhất là 42,75 mm ở thời điểm 10 ngày sau khi bố trí thí nghiệm.
lqnhu - Trithuckhoahoc,theo Tạp chí NN & PTNT
Số lần xem: 701
