Nông nghiệp tưới tiêu tại Mỹ: Những thay đổi mới và chiến lược thích ứng lâu dài

Hệ thống tưới trục quay trung tâm và kênh dẫn nước trên một cánh đồng tại bang New Mexico. Ivo Zution Gonçalves | DWFI.

Một nghiên cứu mới của các nhà khoa học tại Viện Toàn cầu Nước cho Lương thực Daugherty (Đại học Nebraska) đã đưa ra đánh giá toàn diện ở quy mô quốc gia về nông nghiệp tưới tiêu tại Mỹ trong những năm gần đây. Được công bố trên tạp chí Agricultural Water Management, nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng đối với tương lai sản xuất lương thực, chính sách tài nguyên nước và sinh kế nông thôn trên toàn nước Mỹ.

Nghiên cứu mang tiêu đề “Nông nghiệp tưới tiêu tại Mỹ: Hiện trạng và những hướng đi tương lai” sử dụng nhiều bộ dữ liệu kết hợp với phân tích địa không gian để phác họa bức tranh chi tiết về thực trạng hiện nay, xu hướng phát triển cũng như những thay đổi cần thiết nếu Mỹ muốn duy trì vai trò là trụ cột đảm bảo an ninh lương thực toàn cầu. Công trình là kết quả hợp tác của các nhà khoa học: Ivo Zution Gonçalves, Christopher Neale, Thais Murias Jardim, Regiane de Carvalho Bispo, Randall Ritzema và Renata Rimšaitė.

Nông nghiệp tưới tiêu tại Mỹ hiện vẫn phân bố tập trung theo khu vực. Năm bang - California, Nebraska, Arkansas, Texas và Idaho - chiếm khoảng một nửa tổng diện tích đất có tưới tiêu trên toàn quốc. Nghiên cứu nhấn mạnh rằng các quyết định quản lý nước tại những bang này có tác động đặc biệt lớn đến sản lượng lương thực nội địa.

Các nhà nghiên cứu cũng ghi nhận xu hướng dịch chuyển dần về phía Đông của hoạt động tưới tiêu. Khi nguồn nước ngầm suy giảm - đặc biệt tại tầng ngậm nước High Plains - đang làm hạn chế sản xuất ở một số khu vực thuộc Great Plains và miền Tây, thì việc mở rộng nông nghiệp lại diễn ra tại các bang phía Đông, nơi nguồn nước mặt và lượng mưa dồi dào hơn. Sự dịch chuyển này được cho là sẽ tác động đáng kể đến cơ sở hạ tầng nước, sử dụng đất và chính sách nông nghiệp ở những khu vực trước đây không gắn với tưới tiêu quy mô lớn.

Trong những năm gần đây, diện tích trồng ngô và đậu tương có tưới tiêu tăng lên, trong khi diện tích tưới cho cỏ linh lăng, bông và lúa gạo lại giảm. Theo nghiên cứu, xu hướng này phản ánh sự kết hợp của các yếu tố như điều kiện thị trường, khả năng cung ứng nước theo vùng và nỗ lực nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn nước hạn chế.

Việc áp dụng các phương pháp tưới lưu lượng thấp và công nghệ theo dõi độ ẩm đất đang gia tăng trên toàn quốc. Tuy vậy, mức độ áp dụng vẫn chưa đồng đều: Các nông hộ quy mô nhỏ và trung bình thường thiếu vốn và nguồn lực kỹ thuật để triển khai các hệ thống tưới tiên tiến. Khoảng cách giữa công nghệ sẵn có và mức độ áp dụng trên thực tế là một thách thức đáng kể.

Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tài nguyên nước đang chịu áp lực từ nhiều phía: Suy giảm nước ngầm, biến động khí hậu, cùng với chi phí năng lượng và vận hành ngày càng tăng. Tại các vùng tưới tiêu trọng điểm, mực nước trong các tầng ngậm nước đang giảm nhanh hơn tốc độ được bổ sung. Bên cạnh đó, các vấn đề về quản trị - như hệ thống quyền sử dụng nước phân tán và việc thực thi quy định thiếu nhất quán - cũng khiến công tác quản lý trở nên phức tạp hơn trong bối cảnh hiện nay.

Các tác giả kêu gọi tăng cường giám sát nước ngầm và xây dựng khung chính sách chặt chẽ hơn; thúc đẩy áp dụng rộng rãi các phương pháp tưới chính xác; đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ tưới cho các nông hộ nhỏ. Các tác giả nhận định rằng, quản trị hiệu quả tài nguyên nước sẽ quan trọng không kém đầu tư công nghệ trong việc đảm bảo tính bền vững lâu dài của nông nghiệp tưới tiêu tại Mỹ.

Huỳnh Thị Đan Anh theo Đại học Nebraska.