Nuôi cá trên các vùng đại dương rất nhỏ có thể nuôi sống cả thể giới

Cá và thủy sản được nuôi trên đại dương có thể đáp ứng nhu cầu toàn cầu mà chỉ cần sử dụng một phần rất nhỏ của các đại dương trên thế giới (Ảnh: vladislavgajic/Depositphotos)

Cá là một lĩnh vực kinh doanh lớn. Theo FAO, mức tiêu thụ cá trên đầu người toàn cầu vượt mức 20 kg lần đầu tiên trong năm 2016. Nó tạo ra sản lượng xuất khẩu 73,8 triệu tấn với doanh thu 148 tỉ đô. Thủy sản là một nguồn protein lớn ở nhiều vùng trên thế giới và các nhà dinh dưỡng học tuyên bố chế độ ăn nhiều cá hơn sẽ tốt hơn cho sức khỏe.

Vấn đề là trữ lượng cá tự nhiên đang chịu áp lực nghiêm trọng do nhu cầu tăng với 57% lượng dự trữ đang bị đánh bắt quá mức dẫn đến thu nhỏ quần thể và 30% còn lại được phân loại là bị khai thác quá mức hoặc đang phục hồi.

Một cách để giải quyết vấn đề là nuôi cá. Đó không phải là một ý tưởng mới. Nuôi trồng thủy hải sản đã có từ thời tiền sử khi những người săn bắt hái lượm đầu tiên có ý tưởng giữ cá trong lưới quây thay vì ăn chúng ngay. Qua nhiều thế kỷ, cá và loài tôm cua đã được nuôi trong ruộng lúa ngập nước và lưới quây trong các ao, hồ tự nhiên và cửa sông để cung cấp một nguồn thực phẩm đáng tin cậy cho bữa ăn.

Ngày nay, nuôi cá cũng là một ngành kinh doanh lớn với cá hồi, tôm, cá chình, sò, loài thân mềm, trai, cá chép và nhiều loài khác đều được sản xuất với khối lượng lớn. Đó là một câu chuyện thành công thời hiện đại nhưng tiềm năng tăng trưởng là không giới hạn vì nuôi cá tại các vùng vịnh được bảo vệ, cửa sông và sông suối đã hạn chế các vị trí mà nhiều trang trại có thể đặt chân. Chăn nuôi cá ở các vùng nước nông khiến chúng dễ bị bệnh và ký sinh trùng cũng như biến chúng trở thành một nguồn ô nhiễm phân cá.

Nhưng nghiên cứu mới của UCLA do Peter Kareiva và Rebecca Gentry dẫn đầu chỉ ra rằng nếu ngành nuôi trồng thủy hải sản có thể chuyển ra các vùng nước ngoài khơi sâu hơn hoặc rốt cuộc ra một vùng biển mở, sản lượng tạo ra sẽ dễ dàng vượt mặt sản lượng của toàn bộ ngành công nghiệp đánh bắt cá hiện tại. Ngoài ra, nó không chỉ gây tác động nhẹ hơn đối với môi trường mà còn có thực sự giúp đảo ngược tác động của việc đánh bắt cá tự nhiên và sẽ là một nguồn lợi kinh tế và dinh dưỡng lớn cho nhiều nước đang phát triển.

Nhóm UCLA đã nghiên cứu việc nuôi trồng thủy hải sản trên phạm vi rất rộng thay vì chỉ tập trung vào các loài cụ thể như nghiên cứu trước đây. Xem xét các đại dương trên thế giới, họ đã loại bỏ được các khu vực mà ở đó việc nuôi cá không thực tế như luồng đi của tàu bè, cửa biển, các khu vực khai thác mỏ và giàn khoan và các khu vực được chú ý bởi ô nhiễm và các mối nguy hiểm môi trường khác. Sau đó, họ nghiên cứu sinh lý học của 180 loài cá có vây và sinh vật 2 mảnh được nuôi, lưu ý về loại môi trường mà chúng sinh trưởng mạnh dựa trên độ sâu đại dương, nhiệt độ và các nhu cầu sinh học của chúng.

Sau đó các nhà nghiên cứu loại bỏ các khu vực đại dương sâu ở xa thềm lục địa. Mặc dù chúng là những khu vực mà một ngày nào đó có thể được sử dụng để nuôi trồng thủy sản nhưng các nhà khoa học đã loại chúng vì công nghệ hiện có và nhu cầu về cơ sở hạ tầng để xây dựng, duy trì và phục vụ các trang trại đó sẽ làm cho chúng phi thực tế ở thời điểm hiện tại.

Điều khiến họ ngạc nhiên là gì? Các khu vực như Bắc Mỹ và châu Âu vốn có vốn và công nghệ để khai thác nuôi trồng hải sản trên đại dương không áp dụng được tốt lắm vì những quy định ngặt nghèo về môi trường khiến việc thiết lập các trang trại như vậy là quá trình gian khổ và tốn kém. Trong khi đó, các khu vực khác có vẻ không phù hợp vì các quy định đó lại quá lỏng lẽo, dẫn tới ô nhiễm vùng bờ biển.

Các nước nhiệt đới cho thấy có tiềm năng sản xuất cao nhất với Guinea ở châu Phi, Bangladesh châu Á và Uruguay ở Nam Mỹ xếp hạng cao nhất – tất cả các khu vực này đều nổi bật bởi các vấn đề mất an ninh lương thực. Theo nghiên cứu, các quốc gia như Argentina, Indonesia và Ấn Độ không chỉ gặp vấn đề dân số tăng và đói nghèo mà còn có các vùng biển phì nhiêu không chỉ có thể đủ nuôi sống cư dân của họ mà còn mang lại một khoản thu từ xuất khẩu.

Cùng với các lợi ích đó, nhóm nghiên cứu UCLA khẳng định rằng nuôi hải sản đại dương sẽ có thể nuôi sống thế giới trong khi cải thiện trữ lượng cá tự nhiên. Vì nuôi cá ngoài khởi ban đầu sẽ đắt đỏ nên đánh bắt các thông thường xẽ vẫn đóng vai trò chính nhưng thủy sản nuôi trồng loại bỏ được hầu hết các áp lực đối với trữ lượng cá dễ bị ảnh hưởng và cho phép các khu vực bị đánh bắt quá mức phục hồi phù hợp cũng như việc đưa thêm nhiều diện tích đại dương ra khỏi giới khai thác là điều khả thi.

“Chúng ta cần tìm thêm nhiều protein cho dân số đang tăng lên của chúng ta và chúng ta đã khai thác quá nhiều cá tự nhiên làm nguồn protein. Nghiên cứu này chỉ ra rằng nuôi cá trên đại dương có thể đóng vai trò vô cùng lớn trong việc nuôi sống người dân mà không làm xuống cấp đại dương hay đánh bắt quá mức các loài tự nhiên”, Kareiva cho biết.

LH - Dostdongnai, theo New Atlas.