Bảo tồn và lưu giữ nguồn gen vật nuôi

Việt Nam có nguồn gen vật nuôi phong phú, trong đó các giống lợn bản địa sở hữu nhiều đặc tính quý như khả năng thích nghi tốt, chống chịu bệnh tật, tận dụng thức ăn kém chất lượng và chất lượng thịt cao. Tuy nhiên, dưới tác động của kinh tế thị trường, đô thị hóa và xu hướng chuyển sang các giống năng suất cao, nhiều giống vật nuôi bản địa đang suy giảm nhanh về số lượng, có nguy cơ mất đi nguồn gen đặc trưng quý giá.

Đây là vấn đề không chỉ ảnh hưởng đến đa dạng sinh học mà còn làm giảm nguồn vật liệu di truyền phục vụ chọn tạo giống, nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi môi trường và bảo đảm an ninh lương thực trong tương lai. Từ thực tế trên, năm 2022, nhóm nghiên cứu của TS. Phạm Công Thiếu tại Viện Chăn nuôi đã thực hiện đề tài: “Bảo tồn và lưu giữ nguồn gen vật nuôi”.

Đề tài Bảo tồn an toàn, lâu dài nguồn gen vật nuôi phục vụ mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển chăn nuôi bền vững ở Việt Nam.

Dưới đây là một số kết quả nổi bật của nghiên cứu:

* Bảo tồn và lưu giữ 17 đối tượng nguồn gen vật nuôi, gồm 05 nguồn gen gia súc, 06 nguồn gen gia cầm, 04 nguồn gen thủy cầm và 02 nguồn gen ong. Đồng thời, bảo tồn vật liệu di truyền gồm 195 liều tinh lợn ỉ và 568 cọng nguyên bào sợi lợn Chư Prông. Số lượng cá thể của các nguồn gen cơ bản đáp ứng hoặc vượt kế hoạch, các đặc điểm ngoại hình và một số chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật tương đối ổn định.

* Điều tra, phát hiện và bổ sung nguồn gen mới, trong đó phát hiện nguồn gen vịt Cỏ Trùng Khánh tại Cao Bằng và bổ sung nguồn gen ngan Xám tại Hà Giang. Công tác điều tra, thu thập nguồn gen ong tại Gia Lai và Bắc Kạn cũng ghi nhận 04 nguồn gen gồm ong khoái, ong nội, ong ruồi đỏ và ong không ngòi đốt, góp phần mở rộng cơ sở dữ liệu về nguồn gen vật nuôi bản địa.

* Đánh giá đặc điểm và giá trị di truyền của một số nguồn gen. Nhiệm vụ đã đánh giá sơ bộ nguồn gen gà Mã Đà và ong đá; đánh giá chi tiết nguồn gen gà lông chân. Đặc biệt, phân tích ADN vịt bầu Nghĩa Đô bằng chỉ thị phân tử microsatellite cho thấy nguồn gen này có cấu trúc di truyền đồng nhất, tương đối thuần và có quan hệ di truyền gần với một số giống vịt bản địa như Sín Chéng, Mường Khiêng và Minh Hương.

* Cập nhật, số hóa thông tin nguồn gen: bổ sung thông tin, tư liệu và hình ảnh của 15 nguồn gen được bảo tồn trong năm 2022 cùng một số nguồn gen bản địa đã công bố kết quả vào phần mềm Vietgen, góp phần phục vụ quản lý, tra cứu và khai thác nguồn gen.

Nghiên cứu góp phần bảo tồn an toàn, lâu dài các nguồn gen vật nuôi bản địa quý, qua đó hạn chế nguy cơ mai một nguồn gen và bảo vệ đa dạng sinh học. Việc phát hiện, đánh giá đặc điểm và giá trị di truyền, đồng thời số hóa dữ liệu nguồn gen tạo cơ sở khoa học cho công tác quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả nguồn vật liệu di truyền. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong chọn tạo giống, nâng cao khả năng thích ứng của vật nuôi với điều kiện môi trường và phát triển chăn nuôi bền vững, góp phần bảo đảm an ninh lương thực trong tương lai.

Có thể tìm đọc báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22640/2022) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (vista.gov.vn)