Xây dựng và cập nhật Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030 tầm nhìn đến 2050

Trong những năm qua, Chính phủ và ngành xây dựng đã ban hành nhiều chiến lược, chương trình và kế hoạch nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy tăng trưởng xanh. Tuy nhiên, quá trình triển khai cho thấy Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu của ngành xây dựng giai đoạn 2016-2020 còn nhiều nhiệm vụ, chưa được thực hiện do hạn chế về nguồn lực; đồng thời chưa cập nhật đầy đủ các kịch bản biến đổi khí hậu mới và có nguy cơ chồng chéo với các kế hoạch về tăng trưởng xanh, giảm phát thải khí nhà kính, phát triển đô thị tăng trưởng xanh được ban hành sau đó.

Trong bối cảnh Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành rà soát và cập nhật kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu cho giai đoạn mới, việc xây dựng một kế hoạch tổng thể, đồng bộ, phù hợp với các chủ trương, chính sách và yêu cầu phát triển của ngành xây dựng là cần thiết. Xuất phát từ thực tiễn trên, từ năm 2019 đến năm 2021, nhóm nghiên cứu của TS. Lưu Đức Minh tại Viện Quy hoạch đô thị và nông thôn quốc gia đã thực hiện đề tài: “Xây dựng và cập nhật Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050”.

Đề tài nhằm thực hiện mục tiêu: rà soát, đánh giá các nhiệm vụ được triển khai theo Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2016-2020; xác định các thách thức và cơ hội của biến đổi khí hậu đối với quá trình phát triển của ngành xây dựng; cập nhật kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu ngành xây dựng cho các giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến 2050; và xây dựng các nhiệm vụ, lộ trình triển khai và nguồn lực để thực hiện kế hoạch.

Nghiên cứu đã rà soát, điều tra, khảo sát và đánh giá kết quả triển khai các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu của ngành xây dựng giai đoạn trước, đồng thời cập nhật các chủ trương, chính sách, chương trình và kế hoạch mới. Trên cơ sở đó, nhóm nghiên cứu đề xuất điều chỉnh, cập nhật Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng của ngành Xây dựng giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050; trong đó lồng ghép yếu tố biến đổi khí hậu vào chiến lược, quy hoạch, chương trình, kế hoạch phát triển ngành và đề xuất giải pháp tổ chức thực hiện, dự thảo quyết định phê duyệt Kế hoạch.

Kết quả xác định hệ thống nhiệm vụ gồm ba nhóm, trong đó hai nhóm trọng tâm là hoàn thiện thể chế và nghiên cứu, thí điểm. Nhóm thứ nhất gồm 13 nhiệm vụ rà soát, sửa đổi, bổ sung quy chuẩn, tiêu chuẩn và văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến phát triển đô thị, quy hoạch, hạ tầng kỹ thuật, nhà ở, công trình công cộng và sản xuất vật liệu xây dựng, có tính đến tác động của biến đổi khí hậu và rủi ro thiên tai. Đồng thời, đề xuất xây dựng hướng dẫn kỹ thuật về công trình, đô thị các-bon thấp, sử dụng năng lượng hiệu quả và nâng cao khả năng thích ứng, chống chịu.

Nhóm thứ hai gồm 11 nhiệm vụ nghiên cứu, thí điểm về thích ứng và giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Về thích ứng, các tác giả đề xuất điều chỉnh quy hoạch đô thị, khu dân cư nông thôn và hạ tầng kỹ thuật, ưu tiên vùng ven biển, đồng bằng thấp, vùng có nguy cơ bão, lũ, xâm thực, lũ quét và sạt lở; đồng thời cải tạo, tái thiết đô thị hiện hữu và nâng cao khả năng chống chịu của hạ tầng, đặc biệt tại Đồng bằng sông Cửu Long. Về giảm phát thải, đề xuất xây dựng kế hoạch giảm phát thải ngành xây dựng, giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch, tiết kiệm năng lượng, phát triển vật liệu và công trình xanh, đô thị các-bon thấp và thí điểm thị trường các-bon trong sản xuất xi măng.

Nhóm nhiệm vụ thứ ba tập trung vào quản lý, tuyên truyền, nâng cao nhận thức, đào tạo, tăng cường năng lực và hợp tác quốc tế. Nghiên cứu đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu về biến đổi khí hậu của ngành xây dựng; tổ chức các chương trình đào tạo, hội thảo, nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý, chủ đầu tư, doanh nghiệp và các đối tượng liên quan. Nội dung ứng phó với biến đổi khí hậu cũng được đề xuất tích hợp vào chương trình đào tạo trong các lĩnh vực quy hoạch, quản lý đô thị, kiến trúc và xây dựng.

Trên cơ sở các nhiệm vụ đề xuất, nghiên cứu xây dựng các nhóm giải pháp tổ chức thực hiện Kế hoạch hành động. Về cơ chế, chính sách, cần tiếp tục rà soát, sửa đổi, hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, tạo cơ sở cho việc triển khai đồng bộ các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng. Đồng thời, cần đa dạng hóa và thu hút các nguồn lực đầu tư, khuyến khích sự tham gia của các tổ chức, cá nhân và thúc đẩy doanh nghiệp sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.

Về khoa học và công nghệ, nghiên cứu đề xuất tăng cường dự báo, đánh giá tác động của thiên tai và biến đổi khí hậu để xây dựng các giải pháp phòng ngừa, giảm nhẹ và thích ứng. Các hướng nghiên cứu trọng tâm gồm phát triển vật liệu xanh, công trình xanh, hạ tầng xanh, đô thị xanh và đô thị các-bon thấp; đồng thời xây dựng các công cụ lồng ghép yếu tố biến đổi khí hậu vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính sách, tiêu chuẩn và quy chuẩn của ngành. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và hệ thống thông tin địa lý cũng được đề xuất nhằm xây dựng cơ sở dữ liệu và kiểm kê phát thải khí nhà kính.

Bên cạnh đó, nhóm nghiên cứu cũng đề xuất tăng cường hợp tác quốc tế và huy động nguồn lực tài chính thông qua thu hút và sử dụng hiệu quả các nguồn tài trợ, mở rộng hợp tác song phương và đa phương, tiếp nhận kinh nghiệm và công nghệ về giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu. Nguồn kinh phí thực hiện được huy động từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, các tổ chức quốc tế và cộng đồng, đồng thời kết hợp với các chương trình phát triển trọng điểm khác để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Đối với công tác tuyên truyền và nâng cao năng lực, nghiên cứu đề xuất xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về biến đổi khí hậu, tăng cường tổ chức hội nghị, hội thảo, đào tạo và tập huấn cho cán bộ, doanh nghiệp và cộng đồng; đồng thời thực hiện đánh giá định kỳ tiến độ và hiệu quả triển khai các hoạt động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Có thể tìm đọc toàn văn báo cáo kết quả nghiên cứu (mã số 22507/2023) tại Cục Thông tin, Thống kê.

N.P.D (theo https://www.vista.gov.vn)