Câu chuyện về cách vỏ cam vứt đi biến đổi một cánh rừng ở Costa Rica
Mười sáu năm sau một kế hoạch hủy sinh vật gây tranh cãi cho phép 1000 xe tải vỏ cam được rải xuống một vùng đất bị phát quang, cằn cỗi của Costa Rica, một nhóm nghiên cứu Đại học Princeton vừa phát hiện ra kết quả tích cực không ngờ tới. Diện tích được phủ rác vỏ cam giờ là một khu rừng phủ kín sum sê với đất giàu dinh dưỡng hơn và nhiều loài cây hơn vùng đất kế cận không được xử lí.
Bên phải là cánh rừng sum sê được rải rác vỏ cam và bên trái là đất không được xử lí (Ảnh: Tim Treuer)
Area de Conservación Guanacaste (ACG) là một khu vực bảo tồn do chính phủ quản lý và được liệt kê vào danh sách Di sản thế giới ở phía tây bắc Costa Rica. Vào đầu những năm 1990, người ta phát hiện ra rằng một đồn điền cam quy mô lớn đang được thành lập trên một trong những vùng ranh giới của ACG để cung ứng nguyên liệu một nhà máy sản xuất nước ép cam có tên Del Oro.
Năm 1996, 2 nhà sinh thái học Đại học Pennsylvania, người đã làm việc nhiều năm với ACG, đã đưa ra một đề xuất căn bản. Sẽ ra sao nếu rác hữu cơ từ nhà máy nước ép cam có thể được tái chế để tăng tốc tái tạo rừng cho một số vùng cằn cỗi trong khu bảo tồn?
Một hợp đồng đã được ký kết và công ty nước ép cam đã đổ 12.000 tấn bã và vỏ cam lên một dải đất 3 ha trước đây là vùng đồng cỏ cho gia súc. Nhiều khu vực bảo tồn mới được bàn giao trong ACG có đất đá nghèo dưỡng chất do lịch sử bị gia súc gặm trơ trụi và quản lý đất đai dựa trên đốt lửa trong vùng. Hy vọng là kế hoạch này sẽ là sự hợp lực hoàn hảo giữa công nghiệp và bảo tồn.
Các kết quả ban đầu cho thấy tích cực, tạo ra đất đen giàu dưỡng chất và vô số các loài cỏ lá rộng. Một hợp đồng sau đó được được ký kết giữa ACG và Del Oro, với việc ACG đồng ý nhận 1000 xe tải rác cam mỗi năm trong vòng 20 năm.
Nhưng mọi thứ không suôn sẻ với việc kinh doanh nước ép cam đầy cạnh tranh ở Costa Rica.
Một công ty nước ép cam đối thủ Ticofruit không vui với hợp đồng giữa chính phủ và đối thủ, do đó đã khởi kiện Del Oro, tuyên bố việc đổ rác cam “làm bẩn vườn quốc gia”. Mặc dù hợp đồng ban đầu thực tế chỉ giữa chính phủ và Del Oro nhưng vụ kiện của Ticofruit đã lên tận Tòa án tối cao của nước này và rốt cuộc chính trị đã chiến thắng cảm quan thông thường.
Ticofruit đã thắng kiện và tòa án đã quyết định hợp đồng giữa ACG và Del Oro phải được chấm dứt. Tiến triển của sáng kiến đã bị ngưng lại và vùng đất được rải vỏ cam bị bỏ rơi không tác động trong 15 năm sau đó.
Chả mấy chốc đã đến năm 2013, là lúc học viên cao học tại Đại học Princeton Timothy Treuer đang đi tìm đề tài nghiên cứu. Trong cuộc nói chuyện với một trong những nhà sinh thái học làm việc cho dự án ACG, ông được biết nghiên cứu sau đó về ảnh hưởng của vỏ cam đối với vùng đất này vẫn chưa được thực hiện một cách phù hợp. Do vậy, Treuer đã ghé thăm khu vực và ông sửng sốt bởi những gì ông phát hiện.
“Nó đã được phủ kín bởi cây gỗ và dây leo đến mức tôi thậm chí không thấy một biển hiệu dài 7 feet (2.1 mét) màu vàng sáng có in chữ đánh dấu khu vực vốn chỉ cách đường vài feet. Tôi biết rằng chúng tôi cần tìm ra được một số số đo thực sự mạnh mẽ để định lượng chính xác những gì đang diễn ra và ủng hộ sự đánh giá bằng mắt này, những gì đang có ở nơi này và cảm nhận trực quan về sự khác biệt giữa vùng bón phân và không được bón phân ấn tượng như thế nào”, Treuer cho biết.
Ông đã trở lại khu vực năm 2014 cùng với một nhóm và cẩn thận nghiên cứu những gì diễn ra trong khu rùng phủ kín sum sê này. So sánh vùng vỏ cam với lô đối chứng kế cận, nhóm phát hiện khu vực đổ vỏ cam tăng tốc sinh trưởng đáng kể so với khu đối chứng.
Ngoài mức tăng 3 lần độ phong phú của các loài cây thân gỗ, nhóm đã tính toán được mức tăng 176% sinh khối gỗ trên mặt đất so với khu vực đối chứng. Sâu trong đất, nhóm đã xác định được mức tăng đáng kể dưỡng chất và vi dưỡng chất.
“Nhiều vấn đề môi trường bị gây ra bởi các công ty mà công bằng mà nói họ đơn giản tạo ra cái con người muốn hoặc cần. Nhưng rất nhiều vấn đề đó có thể được giảm nhẹ nếu lĩnh vực tư và cộng đồng môi trường cùng làm việc với nhau. Tôi tin rằng chúng tôi sẽ tìm thấy thêm nhiều cơ hội để sử dụng “thứ sót lại” từ quá trình sản xuất thực phẩm công nghiệp để mang rừng nhiệt đới trở lại. Và đó là sự tái chế tốt nhất”, đồng tác giả David Wilcove cho biết.
Dự án không chỉ nhấn mạnh cách tác động công nghiệp đối với đất có thể được giảm nhẹ thông qua cải tạo môi trường thông minh mà còn cách rác thải công nghiệp có thể chứng tỏ hữu ích trong tái sinh vùng đất mà trước đây bị hư hại.
LH - Dostdongnai, theo New Atlas.
Số lần xem: 2588
