Công bố đề án trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2030

Triển khai đồng bộ 7 nhóm giải pháp

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung chia sẻ, kết quả kiểm kê khí nhà kính quốc gia gần đây nhất của ngành Nông nghiệp cho thấy lĩnh vực trồng trọt chiếm gần 80% tổng phát thải khí nhà kính của toàn ngành Nông nghiệp, trong đó, sản xuất lúa nước là nguồn phát thải chính. Bên cạnh đó, các nghiên cứu khoa học về mức độ hấp thụ carbon của cây trồng nông nghiệp lâu năm cũng chưa được thực hiện một cách bài bản để có các khuyến cáo cụ thể, kịp thời trong quá trình canh tác.

 Do đó, việc cơ cấu lại sản xuất theo hướng bền vững, giảm phát thải – tăng hiệu quả – giảm chi phí sản xuất không chỉ là yêu cầu tất yếu của thời đại, mà còn là cơ hội để nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung chia sẻ tại hội nghị.

Sau một thời gian nghiên cứu, xây dựng và xin ý kiến tham vấn rộng rãi nhiều lần, Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2050” đã chính thức được ban hành theo Quyết định số 4042/QĐ-BNNMT ngày 29/9/2025. Đây là một bước đi chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới và quyết tâm của ngành Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng.

“Đề án không chỉ đơn giản là một nhiệm vụ chuyên môn thuần tuý mà còn là cam kết của Việt Nam về một nền nông nghiệp minh bạch, trách nhiệm; góp phần đáng kể vào việc thực hiện cam kết chính trị quan trọng về Đóng góp quốc gia tự quyết định (NDC) và mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, như Chính phủ đã công bố tại COP26”, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh.

Để thực hiện thành công các nhiệm vụ này, Thứ trưởng Hoàng Trung cho biết, 7 nhóm giải pháp chính cũng đã được xác định để triển khai đồng bộ gồm nâng cao năng lực quản lý nhà nước vớ trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách; khoa học công nghệ; tổ chức sản xuất; xây dựng cơ sở dữ liệu; các giải pháp về nguồn lực và tài chính; giải pháp về truyền thông và các giải pháp về hợp tác quốc tế.

Đánh giá về Đề án này, ông Huỳnh Tấn Đạt - Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: “Đề án là cơ sở pháp lý quan trọng để ngành trồng trọt và bảo vệ thực vật triển khai đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ trong giai đoạn 2025-2030, với tầm nhìn đến năm 2050”.

Về các mục tiêu của Đề án, tầm nhìn tới năm 2050, 100% diện tích các loại cây trồng chủ lực áp dụng quy trình kỹ thuật canh tác theo hướng giảm phát thải. Ngoài ra, xây dựng cơ sở dữ liệu số hóa về phát thải trong trồng trọt, tích hợp với hệ thống giám sát quốc gia; xây dựng và phổ cập nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các ngành hàng nông sản chủ lực.

“Ngành trồng trọt đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ góp phần giảm ít nhất 15% lượng phát thải khí nhà kính so với năm cơ sở 2020”, Cục trưởng Huỳnh Tấn Đạt khẳng định.

Xây dựng và ban hành gói kỹ thuật là ưu tiên hàng đầu

Thảo luận tại Hội nghị, ông Nguyễn Hoàng Phúc - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lâm Đồng cho rằng, Bộ NN&MT cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá giảm phát thải.

Ông Phúc cho biết, sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Đề án, UBND tỉnh Lâm Đồng đã chỉ đạo Sở tham mưu kế hoạch triển khai cụ thể trên địa bàn. Với điều kiện tự nhiên và trình độ sản xuất của địa phương, tỉnh xác định việc sản xuất theo định hướng phát thải thấp, ứng dụng công nghệ cao là xu hướng tất yếu trong thời gian tới.

Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ một số khó khăn hiện nay như: Khái niệm sản xuất giảm phát thải vẫn còn khá mới đối với người dân và doanh nghiệp địa phương, tỉnh vẫn chưa có cơ sở rõ ràng để xác định các mục tiêu giảm phát thải, cũng như có hồ sơ tham gia thị trường tín chỉ carbon.

Theo đó, ông Nguyễn Hoàng Phúc đề xuất Bộ sớm xây dựng và ban hành các bộ tài liệu tập huấn về canh tác giảm phát thải; đồng thời giao các đơn vị chuyên môn xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát thải thấp, hệ thống MRV, cũng như hướng dẫn địa phương lập hồ sơ tham gia thị trường tín chỉ carbon.

PGS.TS Lê Quốc Doanh, nguyên Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam phát biểu tại Hội nghị.

Từ những vướng mắc tại một số địa phương, ở góc độ chuyên gia, PGS.TS Lê Quốc Doanh – Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam, khuyến nghị ưu tiên hàng đầu hiện nay là xây dựng và ban hành “gói kỹ thuật giảm phát thải” do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì. Đây là “xương sống” giúp các địa phương nhanh chóng áp dụng vào thực tiễn.

Ông Doanh đánh giá, chỉ chưa đầy 1 tháng sau khi đề án trồng trọt giảm phát thải được ban hành, dự thảo kế hoạch hành động đã được xây dựng, cho thấy quyết tâm rất lớn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường trong triển khai định hướng phát triển nông nghiệp xanh, bền vững và phát thải thấp.

Vì vậy, ưu tiên hàng đầu trong kế hoạch hành động là xây dựng và ban hành gói kỹ thuật để chuyển giao cho các địa phương, do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chủ trì. Đây là nền tảng quan trọng giúp các tỉnh, thành có thể nhanh chóng triển khai thực tế trên đồng ruộng.

Theo đó, gói kỹ thuật nên tập trung vào các nhóm cây trồng chủ lực, vừa giúp tạo tác động lớn, vừa thuận lợi trong việc nhân rộng. “Gói kỹ thuật cần kế thừa những kết quả đã được kiểm chứng trong các chương trình trước đây”, ông Doanh nói.

Ông dẫn chứng, Dự án VnSAT từng hỗ trợ tái canh cây lúa, cà phê rất hiệu quả, giúp 180.000 ha lúa áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, tiết kiệm nước, giảm phát thải khí nhà kính. Từ nền tảng đó, Việt Nam đã phát triển thành Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp đang được triển khai tại ĐBSCL hiện nay.

Một hướng đi cần được quan tâm nữa là mô hình nông, lâm kết hợp, vốn đã chứng minh tính hiệu quả tại khu vực Tây Bắc. Đây cũng là xu thế chung của thế giới trong nỗ lực giảm phát thải và bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp.

“Việc nhân rộng mô hình này không chỉ giúp giảm khí nhà kính mà còn cải thiện sinh kế, chống xói mòn đất và tăng khả năng hấp thụ carbon của rừng trồng. Đồng thời, khi triển khai các mô hình tại địa phương, cần lồng ghép hoạt động tập huấn và truyền thông ngay từ đầu, giúp nông dân hiểu, tin và sẵn sàng áp dụng”, PGS.TS Lê Quốc Doanh nói.

Toàn cảnh Hội nghị.

Phát biểu kết luận tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN-MT Hoàng Trung cam kết những ý kiến đóng góp mang tính định hướng sẽ được tiếp tục điều chỉnh, bổ sung để Đề án triển khai một cách hiệu quả, mang lại hiệu quả kinh tế cho ngành nông nghiệp và người dân.

Quan trọng hơn, Đề án sẽ là tiền đề thúc đẩy sự hợp tác chặt chẽ giữa Nhà nước – doanh nghiệp – nông dân – nhà khoa học – đối tác quốc tế, như vậy, một liên minh mới sẽ được hình thành là 5 nhà thay vì chỉ 4 như trước kia.

Theo Thứ trưởng, trên cả nước, quá trình xây dựng hệ thống đo đạc - giám sát là hết sức khó khăn, phức tạp, tuy nhiên, trong quá trình xây dựng Đề án, nhiệm vụ đã được giao cho đơn vị đầu ngành, chủ trì là các viện nghiên cứu trực thuộc Bộ. Sau khi có quy trình giám sát - đo đạc thì triển khai mô hình trao đổi tín chỉ và kết nối tham gia thị trường carbon. Ngoài ra, về các nhóm cây trồng trong dự án sẽ ưu tiên dựa trên tiêu chí: diện tích, tiềm năng giảm phát thải, nhưng không giới hạn mà tập trung vào lợi thế sẵn có, dựa vào kết quả từ 5 nhóm cây được đề xuất trong Đề án.

Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định, chủ trương triển khai Đề án: “Rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ sản phẩm, phải làm rõ quy mô địa bàn thực hiện”. Theo đó, Cục trồng trọt và BVTV - cơ quan chuyên môn chủ trì Đề án sẽ phải cập nhật chế độ báo cáo chỉ đạo định hướng vào NDC.

Về cơ chế chính sách, Bộ NN-MT chỉ đạo Cục Biến đổi khí hậu, trước 2028 thí điểm trao đổi carbon nội địa, trên cơ sở đó tham gia trao đổi carbon quốc tế. “Cần phải bán được, khơi thông được thị trường cho người dân”, Thứ trưởng nhấn mạnh.

Thanh Xuân - KTNT