Gợi mở chính sách cho chiến lược Tăng Trưởng Xanh và Phát Triển Bền Vững

“Tôi tin rằng Chính phủ Việt Nam thực sự nhận thức rõ vai trò then chốt của chính sách trong việc thúc đẩy tăng trưởng xanh. Điều đáng mừng là Chính phủ Việt Nam cũng hiểu được những thách thức thực tiễn mà các doanh nghiệp khởi nghiệp và công nghệ khí hậu đang phải đối mặt, đặc biệt là trong việc tiếp cận tài chính, hiểu và vận hành theo các khung pháp lý hiện hành, cũng như trong quá trình chuyển đổi từ các hoạt động phát thải cao sang mô hình phát triển bền vững hơn.

Các chính sách xanh không chỉ là nền tảng thu hút đầu tư xanh, mà còn là chất xúc tác để đẩy nhanh tiến trình hiện thực hóa các giải pháp khí hậu. Hiện nay, Việt Nam đang nghiên cứu các chính sách sáng tạo như tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào quản lý và cắt giảm phát thải. AI có tiềm năng giúp giảm từ 5 - 10% lượng phát thải trong vài năm tới và việc thiết lập một môi trường chính sách phù hợp để hỗ trợ ứng dụng AI là một bước đi chiến lược, đúng đắn.

Một nỗ lực đáng chú ý khác của Chính phủ Việt Nam là xây dựng bản đồ hệ sinh thái khởi nghiệp xanh, qua đó xác định rõ các doanh nghiệp đang  ở giai đoạn nào của hành trình phát triển và đang đối mặt với những khó khăn gì. Điều này sẽ giúp việc hỗ trợ được thiết kế trúng đích, từ giai đoạn ươm tạo đến khi trưởng thành. Đặc biệt, phần lớn lượng phát thải sẽ được cắt giảm nhờ công nghệ hiện đang ở giai đoạn phát triển ban đầu. Chính vì vậy, việc tập trung hỗ trợ các startup và doanh nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực khí hậu là cực kỳ quan trọng, không chỉ để phát triển kinh tế xanh, mà còn góp phần thiết thực vào mục tiêu giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu của quốc gia.

Hiện nay, Việt Nam đang thể hiện rõ nét vai trò tiên phong trong lĩnh vực chuyển đổi xanh. Chính phủ không chỉ đồng hành cùng khu vực tư nhân mà còn chú trọng việc ứng phó với biến đổi khí hậu như là một nghĩa vụ toàn cầu. Những chính sách thông minh, nhất quán và có tầm nhìn dài hạn sẽ đóng vai trò then chốt trong việc giảm thiểu rủi ro, gia tăng niềm tin cho nhà đầu tư, đồng thời thúc đẩy dòng vốn đổ vào các lĩnh vực xanh và bền vững của Việt Nam.

Bên cạnh đó, các công cụ tài chính như quỹ giảm thiểu rủi ro (de-risking mechanisms) hay nguồn vốn đầu tư hỗn hợp (blended finance) sẽ là những giải pháp quan trọng đối với Việt Nam. Những giải pháp này sẽ giúp giảm thiểu các rào cản đầu tư, mở ra cơ hội để khu vực tư nhân mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực xanh. Nếu Việt Nam có thể kết hợp với các ưu đãi về thuế hoặc quy định rõ ràng thì cũng sẽ giúp doanh nghiệp thấy được tiềm năng thực sự trong đổi mới sáng tạo xanh.

Cuối cùng, chính sách chính là một phần trong một khuôn khổ dài hạn, gắn liền với các mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đối với Việt Nam. Một hệ sinh thái ổn định, minh bạch và nhất quán sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp khởi nghiệp khí hậu, các quỹ đầu tư mạo hiểm, cũng như khu vực công và tư cùng đóng góp hiệu quả vào mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam trong thời gian tới”.

“Việt Nam hiện đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng để đón nhận các cơ hội phát triển bền vững, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và vươn lên trở thành một hình mẫu dẫn đầu trong khu vực. Đây sẽ là cơ hội để Việt Nam khẳng định vị thế và tạo sự khác biệt so với các điểm đến đầu tư khác trên thế giới.

Tuy nhiên, quá trình phát triển bền vững đòi hỏi sự cam kết, nỗ lực và sự phối hợp mạnh mẽ từ nhiều phía. Những rào cản lớn nhất mà chúng ta đang đối mặt hiện nay bao gồm: năng lực quản lý địa phương còn hạn chế, thiếu cơ hội đào tạo, khó tiếp cận nguồn tài chính xanh, cùng với những vướng mắc trong chính sách.

Hiện nay, Deep C là một trong những doanh nghiệp tiên phong áp dụng tiêu chuẩn Khu công nghiệp sinh thái mới do UNIDO phát triển và Việt Nam là một trong số ít quốc gia đã tích hợp tiêu chuẩn này vào hệ thống pháp luật. Với vai trò dẫn đầu, chúng tôi chưa từng xin hỗ trợ tài chính hay nhận ưu đãi nào. Tuy nhiên, nếu muốn có thêm nhiều nhà phát triển khác tiếp bước con đường này, việc thảo luận về các hình thức hỗ trợ từ khu vực công đối với khu vực tư là rất cần thiết, đặc biệt trong việc phát triển cơ sở hạ tầng xanh.

Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận một điều rằng phát triển hạ tầng bền vững thường tốn rất nhiều chi phí. Nếu muốn mở rộng mô hình khu công nghiệp sinh thái, Việt Nam cần có những cơ chế hỗ trợ sáng tạo. Không nhất thiết phải là tiền mà nó có thể là thời gian, ví dụ như kéo dài thời hạn nhượng quyền sử dụng đất hoặc ưu tiên cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển.

Nhiều cơ quan chức năng Việt Nam từng đặt câu hỏi: Làm sao để thu hút thêm nguồn vốn đầu tư cho đổi mới sáng tạo?, nhưng trên thực tế thì đây không phải nhiệm vụ đơn giản. Điều tiên quyết là phải tạo dựng môi trường thuận lợi. Một mức thuế cố định chưa đủ, thay vào đó thì cần có chính sách ưu đãi thông minh như thuế suất ưu đãi cho những ngành có tác động xã hội lớn, cơ chế khấu hao nhanh cho các khoản đầu tư xanh, chế độ thuế đặc biệt cho chuyên gia nước ngoài, hoặc hỗ trợ cho các ngành nghề đòi hỏi kỹ năng chuyên sâu và đóng vai trò chiến lược đối với sự phát triển của Việt Nam.

Bên cạnh đó, Việt Nam cần một lực lượng lao động có kỹ năng phù hợp để đáp ứng nhu cầu của các ngành đổi mới sáng tạo. Khi đó, nhà đầu tư sẽ thực sự nhìn thấy tiềm năng dài hạn của Việt Nam trong hành trình phát triển xanh, phát triển bền vững”.

“Thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ, mở ra một Kỷ nguyên mới - nơi công nghệ, môi trường và con người phát triển hài hòa, cùng hướng tới một tương lai xanh và bền vững. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo không còn là lựa chọn mang tính chiến lược, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để các quốc gia và doanh nghiệp tồn tại, phát triển và khẳng định vị thế trên bản đồ toàn cầu.

Nắm bắt xu thế tất yếu này, chúng tôi không chỉ lựa chọn trở thành người tham gia mà còn chủ động đóng vai trò người dẫn dắt tiến trình chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo tại Việt Nam. Với tầm nhìn dài hạn, chúng tôi xem chuyển đổi xanh là nền tảng cho phát triển bền vững, được hiện thực hóa thông qua việc sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải, hạn chế ô nhiễm và bảo vệ môi trường sống.

Trong lĩnh vực công nghệ thông tin và viễn thông, định hướng này được cụ thể hóa bằng việc phát triển cơ sở hạ tầng xanh, hạ tầng thông minh như các trung tâm dữ liệu tiết kiệm năng lượng, ứng dụng năng lượng tái tạo và tích hợp các giải pháp điện toán đám mây thân thiện với môi trường.

Thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, chúng tôi xác định ba nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, đẩy mạnh đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), tập trung vào các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), internet vạn vật (IoT), mạng 5G, 6G… nhằm tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Thứ hai, xây dựng và triển khai hạ tầng công nghệ số hiện đại, bao gồm mạng 5G, trung tâm dữ liệu quy mô lớn và các nền tảng số quốc gia, phục vụ nhu cầu chuyển đổi số toàn diện. Thứ ba, phát triển nguồn nhân lực số chất lượng cao thông qua đào tạo chuyên sâu và thu hút nhân tài trong nước và quốc tế, đảm bảo năng lực triển khai bền vững các chiến lược công nghệ.

Phát triển bền vững không chỉ là tầm nhìn dài hạn mà còn là chiến lược cốt lõi, được thể hiện bằng những hành động cụ thể và trách nhiệm rõ ràng với đất nước và với tương lai. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng Chính phủ, các đối tác quốc tế và cộng đồng doanh nghiệp, để biến những khát vọng hôm nay thành hiện thực của ngày mai trong hành trình chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo”.

“Chính phủ Việt Nam đã không ngừng cam kết và nỗ lực trong thúc đẩy tăng trưởng xanh, cũng như tạo dựng một môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững, thể hiện rõ thông qua các chính sách mang tính tiên phong, tiến bộ.

Đặc biệt, những nỗ lực này của Việt Nam không chỉ khuyến khích các doanh nghiệp, từ quy mô nhỏ và vừa đến các tập đoàn lớn, chuyển đổi hoạt động theo hướng xanh hơn, mà còn giúp họ nhìn nhận quá trình chuyển đổi này như một cơ hội thực sự: cơ hội để tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và xây dựng một tương lai bền vững, linh hoạt hơn. Đây là kết quả của sự hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công và khu vực tư, và Chính phủ Việt Nam xứng đáng được ghi nhận vì những thành tựu đã đạt được cho đến thời điểm hiện tại.

Điều quan trọng ngay lúc này là Việt Nam cần tiếp tục duy trì và đẩy mạnh đà chuyển đổi tích cực mà Việt Nam thiết lập. Trong đó, việc bảo đảm tính nhất quán trong chính sách, cùng với một khuôn khổ pháp lý minh bạch và dễ tiếp cận, sẽ là nền tảng giúp doanh nghiệp xác định rõ hướng đi, thích nghi hiệu quả và triển khai các bước chuyển đổi một cách bài bản, bền vững.

Song song với đó, rất cần những cơ chế tài chính mang tính khuyến khích, đặc biệt dành cho các doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là những doanh nghiệp đang trong giai đoạn đầu phát triển, phải đối mặt với muôn vàn khó khăn để vượt qua “thung lũng tử thần” - thời điểm mà họ khó có thể tiếp cận khách hàng đầu tiên hay chứng minh tính khả thi của sản phẩm trên thị trường.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp trong số đó đang cung cấp các giải pháp hết sức cần thiết và cấp thiết như năng lượng sạch, giao thông xanh, nước sạch, phục vụ nhu cầu ngày càng gia tăng của xã hội. Chính vì vậy, việc tiếp cận được nguồn vốn trong giai đoạn này đóng vai trò sống còn, quyết định khả năng tồn tại và phát triển của doanh nghiệp.

Thời gian tới, chúng tôi rất mong muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam, với nhiều sáng kiến đầy hứa hẹn đang được triển khai thông qua Hội nghị Thượng đỉnh P4G. Trong đó có các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, hoạt động lập bản đồ thị trường tăng trưởng xanh, cũng như khả năng ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển”.

“Dù Chính phủ Việt Nam đã nỗ lực hoàn thiện khung pháp lý, nhưng việc thiếu một hệ thống phân loại chi tiết, đặc biệt là định nghĩa rõ ràng thế nào là “xanh” và “bền vững” vẫn là một cản trở lớn.