Những ngày đầu năm 2026, nhịp sống thường nhật tại làng Sebadai Ulu, thuộc huyện đảo Natuna, quần đảo Riau (Indonesia) bỗng trở nên khác lạ khi đông đảo người dân từ nhiều tầng lớp khác nhau, từ các quan chức chính quyền địa phương cho đến những người nông dân chân lấm tay bùn, chứng kiến và ghi nhận một khoảnh khắc lịch sử tuy nhỏ bé nhưng mang ý nghĩa sống còn đối với cộng đồng nơi đây: vụ thu hoạch lúa nương (lúa cạn) đầu tiên. Đây là lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ vắng bóng, cây lúa lại trổ bông và cho thu hoạch trên mảnh đất này, phá vỡ sự trầm lắng vốn có của hoạt động canh tác nông nghiệp tại địa phương.
Sự kiện thu hoạch mang ý nghĩa vượt xa khuôn khổ của một tục lệ truyền thống. Theo Antara News, đây là kết quả từ dự án thí điểm đầy tâm huyết do Doanh nghiệp thuộc sở hữu của làng (BUMDes) Bedung Lestari khởi xướng. Nhờ đó, ngôi làng chứng tỏ tiềm năng để đóng góp vào bức tranh tự chủ lương thực quốc gia thông qua việc khai thác hiệu quả quỹ đất hiện có.
Nỗ lực này càng trở nên cấp thiết khi đặt trong bối cảnh vĩ mô, dưới thời chính quyền của Tổng thống Prabowo Subianto, Chính phủ Indonesia đã đặt ưu tiên hàng đầu cho vấn đề tự chủ lương thực, trong đó lúa gạo được xác định là trọng tâm cốt lõi. Bước sang năm 2026, Chính phủ nước này đã thiết lập mục tiêu đầy tham vọng là đảm bảo 4 triệu tấn cho Kho dự trữ gạo của Chính phủ (CBP) nhằm củng cố vững chắc an ninh lương thực quốc gia.
Những hạt lúa vàng trên tay là minh chứng sống động nhất cho khả năng hồi sinh nông nghiệp trên vùng đất khô. Ảnh: Danang Wisanggeni.
Ông Jarmin, Phó Chủ tịch huyện Natuna, đã không giấu được sự xúc động khi chứng kiến tận mắt vụ thu hoạch mang ý nghĩa bước ngoặt đối với tương lai nông nghiệp tại các vùng biên giới. Trong bài phát biểu ngay tại bờ ruộng, ông Jarmin đã làm rõ tính chủ động và tự lực của địa phương khi nhấn mạnh rằng toàn bộ quy trình trồng lúa nương lần này được thực hiện hoàn toàn bằng ngân sách tự thân của làng Sebadai Ulu.
Tuy nhiên, để chuyển hóa từ ý chí sang hiện thực trên đồng ruộng, vai trò hỗ trợ của Chính quyền huyện Natuna là không thể thiếu. Ông giải thích rằng sự đồng hành của huyện được cụ thể hóa thông qua các gói hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu, bao gồm việc cử đội ngũ giảng viên nông nghiệp và cán bộ kiểm soát dịch hại xuống tận nơi hướng dẫn bà con.
Sự tham gia của đội ngũ chuyên môn đóng vai trò then chốt trong sự thành công của sáng kiến này. Các giảng viên và cán bộ kỹ thuật đã giám sát chặt chẽ để đảm bảo phương pháp gieo trồng đạt độ chính xác cao nhất. Từ việc bón phân đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cụ thể của thổ nhưỡng cho đến quy trình quản lý dịch hại đều được thực hiện bài bản và khoa học. Mục tiêu đặt ra rất đơn giản nhưng kiên quyết: ngăn chặn tuyệt đối nguy cơ mất mùa và đảm bảo nỗ lực của người dân không dừng lại ở một cuộc thử nghiệm đơn lẻ.
Kết quả thu được từ mô hình canh tác thí điểm rất đáng khích lệ. Trên diện tích khoảng 2 ha, sản lượng lúa nương thu hoạch ước tính đạt khoảng 8 tấn lúa khô, tương đương năng suất trung bình 4 tấn/ha. Theo tính toán quy đổi, lượng lúa này dự kiến sẽ sản xuất được khoảng 4 tấn gạo thành phẩm phục vụ nhu cầu tiêu dùng trực tiếp.
Cây lúa nương ở Natuna, quần đảo Riau. Ảnh: Muhamad Nurman.
Đối với tất cả những người tham gia, thành công này không chỉ nằm ở những con số sản lượng. Quan trọng hơn, vụ thu hoạch đầu tiên này đóng vai trò là bằng chứng hữu hình và đanh thép nhất, khẳng định rằng đất khô tại Natuna hoàn toàn có thể được tối ưu hóa cho canh tác nông nghiệp thay vì bỏ hoang hoặc canh tác kém hiệu quả. Thành tựu này cũng mang theo một sứ mệnh xã hội to lớn. Chính quyền xã và các nhà quản lý BUMDes kỳ vọng rằng hình ảnh bông lúa trĩu hạt này sẽ kích hoạt sự nhiệt tình của nông dân các vùng lân cận.
Natuna đang thể hiện một quyết tâm trong việc ủng hộ phong trào tự chủ lương thực quốc gia. Điều này được phản ánh rõ nét qua các chỉ số về tổng diện tích gieo trồng lúa mở rộng của toàn huyện trong suốt năm 2025. Trước đó, Chính phủ trung ương đã đặt mục tiêu 65 ha cho diện tích gieo trồng mở rộng của huyện Natuna. Tuy nhiên, kết thúc năm 2025, thực tế tiến độ đã vượt xa kỳ vọng, đạt tới 102,25 ha, cao hơn khoảng 37 ha so với mục tiêu ban đầu.
Đây là kết quả của sự cộng hưởng và hợp tác chặt chẽ giữa nhiều bên và các cấp chính quyền. Sự hỗ trợ này được cung cấp dưới nhiều hình thức đa dạng và thiết thực, bao gồm đầu tư cơ sở hạ tầng, cung cấp thiết bị nông nghiệp, hạt giống chất lượng cao, phân bón, máy móc cơ giới hóa, xây dựng hệ thống thoát nước và duy trì sự hỗ trợ kỹ thuật liên tục. Mặc dù tổng sản lượng lúa thu hoạch năm 2025 chưa thể đáp ứng đủ nhu cầu tiêu thụ của toàn bộ dân số Natuna (khoảng 6.000 tấn), nhưng thành tựu này đã nổi lên như một minh chứng không thể chối cãi rằng đất đai ở Natuna hoàn toàn có thể sản xuất lúa gạo.
Về định hướng trong thời gian tới, ông Wan Syazali, Trưởng phòng An ninh Lương thực và Nông nghiệp huyện Natuna, cho biết thêm rằng mô hình trồng lúa nương hiện cũng đang được mở rộng thử nghiệm tại tiểu khu Serasan và tiểu khu Bunguran Tengah, với diện tích gieo trồng lần lượt là 10 ha và 4 ha. Kết quả từ các khu vực này vẫn đang được chờ đợi, với hy vọng rằng chúng sẽ tiếp nối thành công rực rỡ như mô hình tại Sebadai Ulu.
Vụ thu hoạch lúa nương tại làng Sebadai Ulu những ngày đầu năm 2026 đã trở thành một biểu tượng mới của sự lạc quan. Nó gửi đi thông điệp mạnh mẽ rằng tự chủ lương thực không chỉ là câu chuyện của các vựa lúa lớn ở Java hay Sumatra; nó hoàn toàn có thể đâm chồi nảy lộc ngay tại những vùng biên giới xa xôi, miễn là ở đó có ý chí chính trị, sự hỗ trợ đúng đắn và lòng dũng cảm dám thay đổi.
Hồng Ngọc - NNMT
