Làm nông nghiệp là yêu Đất Nước

“Khi ta lớn lên Đất Nước đã có rồi

Đất Nước có trong những cái “ngày xửa ngày xưa” mẹ thường hay kể

Đất Nước bắt đầu với miếng trầu bây giờ bà ăn

Đất Nước lớn lên khi dân mình biết trồng tre mà đánh giặc”

Những câu mở đầu trong bài “Đất nước” của nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm chợt vọng về trong tâm trí khi trước mặt tôi là cánh đồng chuối trải dài, với bạt ngàn tàu lá xanh mơn mởn vươn lên từ những thân cây màu nâu đỏ cuồn cuộn sức sống được bao phủ bởi những giọt nắng Xuân ấm áp đầu ngày. Bên dưới gốc cây, từng tổ giun đất nhô lên như những ngọn kim tự tháp thu nhỏ - công trình sau nhiều ngày đêm lao động miệt mài của những “thợ xây” tự nhiên cần mẫn.

Chợt ngẫm, Nguyễn Khoa Điềm có đủ sự trải nghiệm, cảm xúc và tinh tế để cắt nghĩa về tình yêu Đất Nước theo cách rất riêng của ông. Còn với một người làm nông như tôi, vốn không có đủ sự rung động lẫn vốn sống, thật không đơn giản để có cách diễn giải riêng cho mình về một từ tưởng chừng giản dị nhưng lại rất đỗi thiêng liêng:

Đất Nước.

Tại trang trại nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Unifarm với hơn 411 ha ở huyện Phú Giáo, Bình Dương (nay là xã Phước Thành, Thành phố Hồ Chí Minh), hơn 16 năm trước, phần lớn diện tích đất đã bị bạc màu và chai nén sau nhiều năm trồng sắn và tre bằng quy trình canh tác hóa học của đơn vị đi trước. Đổi lại, khu đất nằm tiếp giáp sông Bé và đập Phước Hòa, mang đến lợi thế về nguồn nước tưới tiêu dồi dào cho sản xuất nông nghiệp.

Chính tại nơi đây, Aviel Sade – Giám đốc kỹ thuật của Unifarm ngày ấy – đã nếm từng vốc đất và ngụm nước sông khi vừa đặt chân đến, như một cách tiếp xúc chân thật và giàu cảm xúc để cảm nhận chất lượng đất và nước, từ một người đã cống hiến cả đời cho một nền nông nghiệp hàng đầu thế giới như Israel.

“Trên mảnh đất này, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là triển khai thành công một dự án nông nghiệp công nghệ cao, mà còn phải làm thật tận tâm và bền vững. Bởi, đất và nước là tài nguyên hữu hạn, đồng thời là mạch sống nuôi dưỡng bao thế hệ nông dân – từ ông bà, đến chúng ta và những thế hệ con cháu mai sau”. Ông nói.

Từ suy nghĩ đó, tất cả hoạt động đầu tư của Unifarm đều được triển khai đồng bộ với phương châm lấy đất, nước, con người, cây trồng và sự phát triển bền vững làm nền tảng. Unifarm đã mạnh dạn ứng dụng các tiến bộ về khoa học kỹ thuật của thế giới như cày đất không lật, sử dụng phân bón hữu cơ vi sinh để cải thiện độ phì của đất, đồng thời tăng cường sử dụng các chế phẩm sinh học thay cho sản phẩm gốc hóa học.

Dù có lợi thế lớn về nguồn nước dồi dào, Unifarm vẫn kiên định ứng dụng hệ thống tưới thông minh được điều khiển tự động hóa bằng máy tính, công nghệ từ Israel, nhằm nâng cao hiệu suất và tiết kiệm nước tưới. Bên cạnh đó, việc biến phụ phẩm từ cây trồng thành phân bón hữu cơ và các sản phẩm giá trị gia tăng đã được triển khai từ rất sớm, khi khái niệm nông nghiệp tuần hoàn còn chưa phổ biến tại Việt Nam.

Đến nay, cách làm đồng bộ này đã được nhân rộng trên quy mô 2.000 hecta trồng chuối và dưa lưới xuất khẩu của Unifarm, trong đó hơn một phần tư diện tích đến từ các doanh nghiệp và người nông dân do Unifarm tư vấn và chuyển giao công nghệ.

Lấy đầu tư vào khoa học công nghệ để tạo giá trị khác biệt và lợi thế cạnh tranh, lấy quản lý đất và nước hiệu quả làm trọng tâm hướng đến sự phát triển bền vững, tốc độ tăng trưởng của Unifarm có thể chậm hơn một số đơn vị lớn trong ngành. Nhưng, lựa chọn đó mang đến cho chúng tôi một niềm hạnh phúc rất riêng, vì một nền nông nghiệp tử tế và bền vững cùng tài nguyên và mạch sống được bảo tồn.

Unifarm xuống giống vụ trồng đầu tiên vào năm 2009, đánh dấu bước khởi đầu trong hành trình của mình. Đến năm 2010, sản phẩm dưa lưới mang thương hiệu Unifarm đã được bán rộng rãi tại các hệ thống siêu thị trong nước với tiêu chuẩn Global GAP, góp phần thay thế phần lớn sản lượng dưa lưới nhập ngoại vào Việt Nam trước đó. Năm 2014 đánh dấu cột mốc quan trọng khi container chuối đầu tiên của Unifarm được đưa vào thị trường Hàn Quốc. Một năm sau, chuối Unifarm tiếp tục được bán sang Nhật Bản, mở ra hơn một thập kỷ chinh phục người tiêu dùng tại những thị trường khó tính.

Với sự nỗ lực của Unifarm và các đơn vị có sự đầu tư bài bản trong ngành chuối, Việt Nam, từ một quốc gia chủ yếu tiêu thụ chuối ở thị trường nội địa, đã vươn lên xếp thứ 9 trong danh sách các nước có giá trị xuất khẩu chuối lớn nhất thế giới, với kim ngạch khoảng 378,1 triệu USD vào năm 2024 và dự kiến vượt mốc 400 triệu USD trong năm 2025. Để có những con số ấy là rất nhiều mồ hôi, nước mắt cùng những thử thách và áp lực nối tiếp nhau, có lúc tưởng chừng như đã không thể vượt qua.

Là doanh nghiệp tiên phong đưa chuối Việt Nam sang Hàn Quốc và Nhật Bản, chúng tôi từng không khỏi chạnh lòng và xót xa khi sản phẩm của mình thường bị các nhà bán lẻ tại Seoul, Busan (Hàn Quốc) hay Tokyo (Nhật Bản) lựa chọn sau cùng với mức giá thấp nhất trong các phiên đấu giá, do thương hiệu chuối Việt Nam chưa được nhận diện phổ biến. Từ đó, tiêu chí “một tiêu chuẩn chất lượng duy nhất và cao nhất cho tất cả thị trường” được Unifarm kiên định áp dụng. Thương vụ hợp tác với Dole - nhà sản xuất và kinh doanh chuối số một thế giới, từ năm 2016 cũng đã góp phần quan trọng trong việc từng bước nâng cao uy tín và thương hiệu chuối của Unifarm nói riêng và Việt Nam nói chung trên thị trường quốc tế. Tính đến cuối năm 2024, kim ngạch xuất khẩu chuối Việt Nam vào Trung Quốc đạt 261 triệu USD, chiếm 28,8% thị phần, ngang bằng với Philipppines - nước xuất khẩu chuối thứ hai trên thế giới, đồng thời đạt 67 triệu USD, chiếm 17,5% tại Hàn Quốc và 32,6 triệu USD, chiếm 3,3% tại Nhật Bản.

Vượt qua những khó khăn ban đầu trong việc tiếp cận thị trường quốc tế, cơn khủng hoảng mang tên vàng lá héo rũ Panama (do nấm Fusarium oxysporum f. sp. cubense) lần đầu xuất hiện tại trang trại của Unifarm ở huyện Dầu Tiếng, Bình Dương từ năm 2017 đã hủy diệt hoàn toàn 150 hecta chỉ sau hai năm. Nguy hiểm hơn, các trang trại khác của chúng tôi cũng bắt đầu có dấu hiệu lây nhiễm chéo, trong bối cảnh đại dịch Covid-19 bùng phát toàn cầu, khiến việc kiểm soát dịch bệnh trên chuối càng trở nên nan giải. Đã có rất nhiều mất mát, đau đớn và áp lực trước nguy cơ ngành chuối xuất khẩu non trẻ sớm bị xóa sổ trước “đại dịch kép” nói trên.

Ở đâu có khó khăn, ở đó có bản lĩnh và ý chí Việt Nam. Giống chuối kháng bệnh mang tên Uni126 đã được các nhà khoa học của Unifarm nghiên cứu thành công và trồng thực nghiệm từ năm 2019. Đến nay, đã góp phần phủ xanh hàng nghìn hecta đất có tiền sử nhiễm bệnh tại Unifarm và các trang trại đối tác, với tỷ lệ kháng lên đến 95% - 98%, cùng mẫu mã và chất lượng được đánh giá vượt trội so với nhiều giống kháng bệnh hiện có trên thế giới.

Tại diễn đàn “Giải pháp phòng trừ bệnh héo vàng hại chuối” do Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức vào ngày 13/12/2025, tiến sĩ Chih-Ping Chao – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chuối Đài Loan (TBRI) – nhận định: “Với việc ứng dụng giống UNI126 trên các vùng đất đã nhiễm TR4, không nghi ngờ gì nữa, ngành chuối Việt Nam sẽ từng bước được nâng cấp và sớm trở thành một điểm sáng trên bản đồ chuối thế giới”.

Tiếp theo đó, nhiều tổ chức uy tín từ Israel, Australia và Philippines đã liên hệ với Unifarm để đề xuất hợp tác khảo nghiệm, đăng ký bảo hộ và quảng bá giống Uni126 ra thị trường quốc tế, nói lên sự quan tâm của thế giới dành cho giống kháng bệnh này của Việt Nam.

Có thể nói, với việc giải quyết một thách thức mang tính toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước cơ hội thực hiện mục tiêu kép: vượt mốc 1 tỉ USD về giá trị xuất khẩu và tham gia nhóm dẫn đầu ngành hàng chuối trên thế giới vào năm 2030, đồng thời khẳng định năng lực nghiên cứu khoa học của người Việt Nam.

Nhiều lúc tôi tự hỏi, điều gì đã giúp Unifarm có đủ nghị lực để bước qua những mùa Đông khắc nghiệt trong suốt 16 năm qua, nếu như không phải hai tiếng Việt Nam thiêng liêng và tự hào luôn ở trong tim để động viên và thôi thúc chúng tôi vững bước tiến về phía trước?!

Trong những ngày đầu xuân Bính Ngọ, Unifarm đón nhiều thông tin tích cực khi thủ tục công bố lưu hành giống Uni126 đang bước vào giai đoạn hoàn tất. Bên cạnh đó, với kinh nghiệm phát triển nông nghiệp bền vững, hướng đến sức khỏe con người và bảo vệ môi trường sống, Unifarm tiếp tục được nhiều tổ chức và nhà khoa học đến từ Israel, Tây Ban Nha, Hàn Quốc và Đài Loan lựa chọn làm đối tác nghiên cứu, khảo nghiệm và phát triển các chế phẩm sinh học, chuẩn bị cho lộ trình chuyển đổi từ nền nông nghiệp phụ thuộc hóa học sang sinh học.

Bên cạnh những kết quả đạt được, tôi luôn thấy mình còn nợ rất lớn đối với người nông dân trồng chuối trên mọi miền đất nước. Đó là làm sao để không chỉ Unifarm hay một vài doanh nghiệp trồng chuối lớn được bảo vệ trước đại dịch mang tên “vàng lá héo rũ Panama”, mà tất cả người nông dân trồng chuối ở mọi quy mô đều cần phải có cơ hội tiếp cận sớm với giống Uni126, bởi thành quả nghiên cứu khoa học của người Việt trước hết cần ưu tiên phục vụ cho nhu cầu của người nông dân Việt. Trong hành trình phía trước, Unifarm sẽ tiếp tục đẩy mạnh công tác chuyển giao công nghệ về giống, quy trình canh tác bền vững, giải pháp nông nghiệp và các sản phẩm sinh học đến với người nông dân. Chúng tôi xác định sẽ không bao giờ cạnh tranh hay thay thế người nông dân, mà sẽ phải làm tốt nhất vai trò tiên phong và dẫn dắt của mình, vì sự phát triển của một nền nông nghiệp tử tế và bền vững.

Mong ước của tôi trong những ngày đầu xuân là người nông dân Việt Nam được hạnh phúc với nghề, được sống tốt bằng giá trị mà chúng ta đang tạo ra và phụng sự cho con người và môi trường sống.

Nhiều năm qua, trước lối vào văn phòng của Unifarm luôn có một câu phương châm:“Làm nông nghiệp là yêu Đất - Nước”, như để nhắc nhở cho từng con người của chúng tôi về việc phải giữ Đất, Nước như tài nguyên và mạch sống, giữ niềm tự hào Việt Nam, cũng như phải giữ được tinh thần sẻ chia và phụng sự, vì con người và môi trường sống. Với tôi, đó chính là yêu Đất Nước.