Nối dài những “kỳ tích” và hướng đến hạnh phúc của người nông dân

Nụ cười của người nông dân thu hoạch cà phê.

Dấu ấn những ngành hàng

Có bước phát triển nhảy vọt trong năm 2024 với kim ngạch đạt hơn 7,2 tỷ USD, tăng 27,1% và cao hơn gần 1,5 tỷ USD so với năm 2023, ngành rau quả đặt mục tiêu kim ngạch năm 2025 đạt hơn 8 tỷ USD và tự tin hướng tới con số 10 tỷ USD trong tương lai gần.

Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT) Nguyễn Thanh Bình cho biết: Rau quả là mặt hàng thế mạnh của Việt Nam, xuất khẩu đến hơn 60 thị trường trên thế giới. Ngoài sản phẩm tươi, ngành còn xuất khẩu nhiều mặt hàng chế biến sâu với tỷ lệ ngày càng cao. Kết quả xuất khẩu năm 2024 là sự tích lũy từ thành quả của nhiều năm trước do các loại cây ăn quả cần thời gian đầu tư dài, từ 3-5 năm.

Thêm vào đó, năng lực xuất khẩu của nhiều doanh nghiệp cũng không ngừng được nâng cao, đáp ứng tốt nhu cầu về chất lượng, số lượng của nhiều thị trường. Ví dụ tại thị trường Trung Quốc, các sản phẩm như sầu riêng, chuối, dừa của Việt Nam... đều tăng trưởng tích cực và đang chiếm thị phần lớn.

Triển vọng xuất khẩu rau quả năm 2025 được dự báo khả quan, nhờ nhiều chủng loại trái cây của Việt Nam được cấp phép xuất khẩu. Theo thông tin từ Cục Bảo vệ thực vật, Việt Nam và Mỹ đang đàm phán về biện pháp kiểm dịch thực vật với quả chanh dây tươi. Dự kiến sau khi quá trình này hoàn thành, Việt Nam sẽ có thêm sản phẩm chanh dây xuất khẩu sang thị trường Mỹ trong năm 2025.

Ngành thủy sản năm 2024 thu về kim ngạch 10,07 tỷ USD, tăng 12,2% so với năm 2023 và đang tràn đầy kỳ vọng cho mục tiêu tăng trưởng từ 10-15% trong năm 2025, hướng tới kim ngạch hơn 11 tỷ USD.

Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) Nguyễn Hoài Nam cho biết: Theo Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, kim ngạch xuất khẩu thủy sản sẽ đạt 14-16 tỷ USD, đưa thủy sản trở thành ngành kinh tế thương mại hiện đại, bền vững, có trình độ quản lý, khoa học-công nghệ tiên tiến; là trung tâm chế biến thủy sản sâu, thuộc nhóm ba nước sản xuất và xuất khẩu thủy sản dẫn đầu thế giới.

Để từng bước đạt mục tiêu này, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu đang nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm, thâm nhập sâu hơn vào các thị trường lớn và tiềm năng.

Năm 2025, dự báo xuất khẩu nhiều mặt hàng thủy sản như tôm, cá tra... rất khả quan. VASEP đề xuất Chính phủ, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đẩy mạnh tín dụng xuất khẩu, gói tín dụng dành cho lâm sản, thủy sản như thời gian vừa qua để tiếp sức cho các doanh nghiệp trong bối cảnh cạnh tranh xuất khẩu ngày càng khốc liệt.

Bên cạnh rau quả và thủy sản, nhiều mặt hàng cây công nghiệp cũng đang đứng trước thời cơ tăng trưởng vượt bậc như càphê, hạt tiêu, điều... Năm 2024, cả ba ngành hàng này đều nằm trong “câu lạc bộ xuất khẩu tỷ đô” với nhiều dư địa phát triển.

Riêng càphê đã vươn lên vị trí thứ ba trong danh sách mặt hàng nông sản xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, sau rau quả và gạo với kim ngạch 5,48 tỷ USD. Nhu cầu tiêu thụ càphê toàn cầu ngày càng tăng cùng chất lượng càphê Việt Nam được cải thiện và nâng cao với đa dạng sản phẩm chế biến sâu là cơ sở để ngành hàng này hướng tới mốc kim ngạch 6 tỷ USD trong năm 2025.

“Phủ sóng” và khai mở thị trường mới

Theo Phó Viện trưởng Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn Nguyễn Anh Phong, trong quý I/2025, xuất khẩu các nhóm hàng nông sản vẫn có thể tăng trưởng tốt nhờ nhu cầu nhập khẩu lương thực, thực phẩm của thế giới dự báo tăng do nguồn cung bị đứt gãy ở một số quốc gia bị ảnh hưởng bởi xung đột vũ trang, cạnh tranh thương mại giữa các nước lớn...

Về thị trường, Mỹ vẫn là thị trường lớn khi có dân số đông và nhu cầu tiêu dùng cao cho nên các mặt hàng thủy sản, đồ gỗ, càphê, hồ tiêu, trái cây có nhiều cơ hội tăng trưởng xuất khẩu.

Tại thị trường Trung Quốc, nhu cầu tiêu thụ rau quả và thủy sản cũng được dự đoán tăng mạnh, lần lượt là 6,64%/năm và 7,56%/năm trong giai đoạn 2024-2029. Mặt khác, với vị trí địa lý thuận lợi, các nông sản của Việt Nam vận chuyển sang Trung Quốc khá thuận lợi, vẫn giữ được chất lượng tự nhiên và độ tươi ngon với giá cả hợp lý sẽ là lợi thế cạnh tranh lớn trong bối cảnh chi phí logistics ngày càng tăng.

Ngoài ra, một số mặt hàng khác như sắn, cao su cũng sẽ được Trung Quốc tăng nhập khẩu do nguồn cung trong nước hạn chế. Thêm vào đó, từ năm 2024, nông sản Việt Nam đã xuất hiện lần đầu trên các nền tảng thương mại điện tử và mạng xã hội của Trung Quốc như TikTok, Kuaishou, Taobao, JD.com và Xiaohongshu, mở ra hướng giao thương mới, hiệu quả.

Riêng khu vực thị trường Trung Đông, dư địa cho các mặt hàng thủy sản, trái cây và gạo đang đặc biệt tăng mạnh, các doanh nghiệp cần tập trung khai thác. Theo VASEP, các quốc gia như Israel, Saudi Arabia, UAE, Qatar... là những thị trường nhập khẩu thủy sản tiềm năng với mức tăng trưởng mạnh và nhu cầu tiêu thụ cao.

Các sản phẩm như cá ngừ, cá tra có cơ hội lớn để mở rộng thị phần tại khu vực này. Tuy nhiên, các nhà xuất khẩu cần chú trọng đến việc tuân thủ các tiêu chuẩn Halal trong toàn bộ quy trình từ sản xuất, chế biến đến vận chuyển xuất khẩu… Trong khi đó, đối với mặt hàng gạo, một số nước khu vực Trung Đông đang có nhu cầu lớn đối với gạo Việt Nam và sẵn sàng đầu tư giống, vốn... để Việt Nam sản xuất gạo xuất khẩu vào các thị trường khu vực này.

Có thể thấy, cánh cửa xuất khẩu nông sản năm 2025 của Việt Nam đang mở khá rộng với lợi thế từ nguồn cung dồi dào trong nước cũng như từ nhu cầu tiêu thụ cao của thị trường nhập khẩu.

Niềm vui của bà con nông dân Vĩnh Ninh (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc)  khi những quả bưởi của họ trồng, chăm sóc được xuất ngoại.

Hướng đến hạnh phúc của người nông dân

Tại Hội nghị Thủ tướng Chính phủ đối thoại với nông dân năm 2024, với chủ đề: “Khơi dậy khát vọng làm giàu để phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc; vững tin bước vào Kỷ nguyên mới”, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, trong thành tựu chung của cả nước, ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, người nông dân đóng góp rất quan trọng. “Chúng ta phải đạt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 100 tỷ USD trong những năm tới”, Thủ tướng bày tỏ mong muốn.

Nhấn mạnh về vấn đề thị trường, Thủ tướng cho biết, phát triển kinh tế nông nghiệp chứ không phải sản xuất nông nghiệp tự cung, tự cấp nữa thì phải mở rộng thị trường xuất khẩu, gồm cả các thị trường đặc thù như thực phẩm Halal. Nhà nước phải tìm thị trường tiêu thụ cho sản phẩm của người nông dân, người nông dân phải bảo đảm chất lượng và xây dựng thương hiệu cho nông sản, cùng với mẫu mã, bao bì, đóng gói thuận tiện, bắt mắt để chiếm lĩnh thị phần...

Để đạt mục tiêu xuất khẩu nông, lâm, thủy sản 100 tỷ USD trong những năm tới; đồng thời thúc đẩy thực hiện tiêu chí xây dựng nông nghiệp sinh thái, nông thôn hiện đại, nông dân văn minh, Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị nông dân tiếp tục góp ý để cùng nhau xây dựng, hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách, gồm cơ chế, chính sách về đất đai, thuế, phí, lệ phí, về vốn tín dụng… Từ đó tháo gỡ nút thắt từ thực tiễn, để mọi người dân có thể đóng góp sức lực, nguồn lực của mình cho sự phát triển, đưa mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, xây dựng nông thôn hiện đại, nông dân văn minh thực hiện được nhanh hơn, tăng tốc, bứt phá hơn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng ấm no và hạnh phúc hơn.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các cấp ủy, chính quyền địa phương tiếp tục phát huy tinh thần tự lực, tự cường, đổi mới sáng tạo và đoàn kết, thống nhất – đây là điểm tựa tinh thần của dân tộc, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại, để từ đó đi lên từ bàn tay, khối óc; cùng khung trời, cửa biển; cùng làm, cùng hưởng, cùng thắng và cùng phát triển, cùng cả nước vững bước tiến vào Kỷ nguyên mới…