​Có thể làm chậm ấm lên toàn cầu bằng cách làm cho mây sáng hơn nhưng có nên không?

Địa kỹ thuật có thể giúp bù đắp cho tác động của biến đổi khí hậu nhưng liệu cố tình tham gia làm biến đổi khí hậu có phải là điều khôn ngoan? (Ảnh: Patrick_Lienin/Depositphotos)

Địa kỹ thuật là một thuật ngữ chung cho một loạt các phương pháp can thiệp vào các quá trình mong manh điều tiết khí hậu. Chiến lược được đề xuất bao gồm xịt các hạt nhỏ, phản xạ vào khí quyển để giảm năng lượng mặt trời đi qua. Các hạt này như dự kiến sẽ phỏng theo ảnh hưởng của các hạt được bắn vào khí quyển từ các vụ phun trào núi lửa và nhanh chóng làm mát hành tinh trong khoảng thời gian tính bằng năm.

Dĩ nhiên, các vụ phun trào núi lửa cũng đi kèm với những mối nguy hiểm, làm ô nhiễm không khí và nước và trong những trường hợp cực đoan có thể khơi mào cho các kỷ băng hà. Không có gì ngạc nhiên rằng địa kỹ thuật là một chủ đề nhạy cảm. Sau tất cả, các hạt trong không khí phi tự nhiên là thứ mà chúng ta đưa vào đống hỗn độn này ngay từ đầu, vậy có thực sự khôn ngoan khi lái bánh xe này?

Trong một báo cáo năm 2015, Học viện khoa học, kỹ thuật và y học quốc gia Mỹ kết luận rằng các công nghệ can thiệp vào khí hậu “đặt ra nguy cơ đáng kể và không nên triển khai tại thời điểm này”. Nhưng họ không loại bỏ hoàn toàn khả năng này, thay vào đó đề xuất nghiên cứu thêm về những nguy cơ, thách thức và lợi ích và ưu tiên các nghiên cứu có thể cải thiện hiểu về khí hậu nói chung.

Trong nhiều năm, rất nhiều nỗ lực nghiên cứu đã tìm thấy cả ưu và nhược điểm. Về ưu điểm, ánh sáng khuếch tán từ mặt trời cũng như nồng độ CO2 cao trong không khí có thể cải thiện năng suất cây trồng. Nhưng trái lại, làm trệch hướng ánh sáng mặt trời có thể làm suy yếu các hệ thống điện mặt trời và không giải quyết được các vấn đề khác như axit hóa đại dương. Tệ hơn, không có một cách nào để thực sự biết được những hậu quả liên tục nào khác mà việc đó có thể khơi mào.

Với nghiên cứu thêm được yêu cầu, một nhóm tại Đại học Washington đang điều tra việc làm sáng mây biển và đã phác thảo một thử nghiệm để kiểm tra mức độ khả thi của phương pháp. Bằng cách xịt nước biển vào không khí, quá trình này có thể làm cho các đám mây trên đại dương “sáng hơn”, do đó chúng phản xạ nhiều tia mặt trời hơn và tuân theo hướng dẫn của NAS, nó cũng cung cấp dữ liệu về cách đám mây và hạt aerosol tương tác với nhau.

“Một câu hỏi lớn chưa có lời đáp trong lĩnh vực khoa học khí hậu là: Các hạt aerosol làm mát hành tinh đến mức nào? Một thử nghiệm có kiểm soát để đo phạm vi mà chúng ta có thể thay đổi các đám mây và thử nghiệm một thành phần quan trọng của các mô hình khí hậu”, tác giả dẫn đầu nghiên cứu Rob Wood cho biết.

Các nhà nghiên cứu đã phát triển được một vòi phun có thể làm nhỏ nước biển thành các giọt nhỏ xíu và xịt chúng cao trên bầu khí quyển với hàng ngàn triệu giọt mỗi giây. Đề xuất vạch ra một kế hoạch 3 năm để sản xuất hệ thống, sau đó tiến hành các thử nghiệm trong phòng thí nghiệm trước chuyển ra ngoài trời và cuối cùng là ngoài khơi. Chúng là những thử nghiệm chứng minh ý tưởng quy mô nhỏ nhưng nếu công nghệ hoạt động được, các phiên bản nâng cấp có thể được triển khai trên những vùng đại dương rộng lớn hơn.

Nghiên cứu thứ 2 đến từ Viện khoa học Carnegie. Trong dự án này, các nhà khoa học khí hậu tập trung vào 2 phương pháp địa kỹ thuật khác: làm mỏng mây ti, vốn đóng vai trò như một chiếc mền và một cái bẫy nhiệt gần trái đất và địa kỹ thuật mặt trời mà ở đó ánh sáng mặt trời được phân tán bởi các hạt aerosol.

Trong khi cả hai kỹ thuật này có thể có hiệu quả trong việc làm mát trái đất thì chúng đều có nguy cơ làm ngắt quãng chu kỳ mưa. Người ta phát hiện địa kỹ thuật mặt trời cũng có thể làm giảm mạnh lượng mưa trong khi tập trung vào mây ti không đủ để làm chậm sự gia tăng lượng mưa mà sự ấm lên toàn cầu đang gây ra.

Do đó, nhóm đã chạy các mô phỏng hỗn hợp để xem điều gì sẽ xảy ra nếu cả hai được triển khai cùng lúc. Điều thú vị là nghiên cứu chỉ ra rằng sự ấm lên có thể giảm xuống mức tiền công nghiệp trong khi lượng mưa trung bình sẽ vẫn giữ nguyên. Nhưng từ khóa ở đây là “trung bình”: mưa sẽ rơi ở đâu và bằng cách nào sẽ khác biệt rất lớn.

“Cùng lượng mưa rơi khắp địa cầu trong các mô hình của chúng tôi nhưng mưa rơi ở nhưng nơi khác mà có thể tạo ra một sự khác biệt lớn giữa những gì hạ tầng kinh tế kỳ vọng và những gì nó nhận được. Các giải pháp địa kỹ thuật phức tạp hơn sẽ có thể làm tốt hơn một chút nhưng giải pháp tốt nhất là đơn giản ngưng bổ sung khí nhà kính vào bầu khí quyển”, tác giả dẫn đầu nghiên cứu Ken Caldeira cho biết.

Cuối cùng, bất kỳ kỹ thuật địa kỹ thuật nào đều quá nguy hiểm nên không thể triển khai trong tương lai gần nhưng vẫn có thể nên điều tra như một kế hoạch dự phòng khẩn cấp trong tình huống biến đổi khí hậu tấn công mạnh hơn dự đoán.

“Nếu thế giới không thể giảm tốc độ phát thải hay ảnh hưởng của biến đổi khí hậu cực đoan hơn hay sớm hơn dự kiến thì sẽ có nhu cầu theo đuổi các công nghệ can thiệp khí hậu bổ sung mà các nhà khoa học cần có sự hiểu biết tốt hơn về chúng. Mặc dù những ý tưởng mạo hiểm hơn để giảm khối lượng năng lượng được hấp thụ từ mặt trời sẽ không được xem xét triển khai nhưng chúng nên được nghiên cứu để chúng ta có thể có được những giải pháp nếu một ngày nào đó chúng bắt đầu được xem xét trong nỗ lực ngăn ngừa đại thảm họa”, Chủ tịch Học viện khoa học quốc gia Mỹ Ralph J. Cicerone cho biết.

LH - Dostdongnai, theo New Atlas.