Hiệu quả kinh tế từ mô hình thâm canh, quản lý tổng hợp phòng trừ bệnh khảm lá sắn tại Gia Lai

Nguyễn Bá Tùng

Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc

Gia Lai là địa phương có diện tích trồng sắn lớn nhất cả nước. Theo thống kê đến cuối tháng 08/2021 toàn tỉnh có hơn 80.900ha sắn (Cục thống kê Gia Lai). Tuy nhiên bệnh khảm lá sắn do virus gây hại đang lây lan ra diện rộng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và chế biến sắn trên địa bàn tỉnh.

Theo Chi cục trồng trọt và bảo vệ thực vật tỉnh Gia Lai, đến cuối tháng 09/2021 toàn tỉnh có hơn 13.238ha sắn bị nhiễm bệnh khảm lá trong đó diện tích nhiễm nặng là 1.697ha tập trung ở các huyện có diện tích trồng sắn lớn của tỉnh như Ia Pa, Krông Pa, Phú Thiện.

Trước tình hình bệnh khảm lá sắn ngày càng lây lan trên diện rộng, nhằm hạn chế thiệt hại cho sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế cho nông dân trồng sắn cũng như cung cấp đủ nhu cầu cây giống sạch bệnh cho vụ kế tiếp, Trung tâm Nghiên cứu Thực nghiệm Nông nghiệp Hưng Lộc đã phối hợp với Trung tâm khuyến nông tỉnh Gia Lai triển khai xây dựng “Mô hình sản xuất giống sạch bệnh, thâm canh, quản lý tổng hợp phòng trừ bệnh khảm lá sắn tại huyện Phú Thiện”.

Giống sắn KM 94 trên ruộng mô hình.

Mô hình được triển khai từ tháng 04 năm 2021 tại xã Chrôh Pơnan, huyện Phú Thiện, trên quy mô 20ha với 15 hộ dân tham gia. Giống sắn xây dựng mô hình là giống KM94 sạch bệnh (giống sắn cung cấp cho nông hộ hoàn toàn sạch bệnh được lấy mẫu và kiểm tra bằng phương pháp PCR trong phòng thí nghiệm trước khi chuyển giao cho nông hộ).

Ngoài việc cung cấp 50% giống, phân bón và thuốc BVTV cho mô hình, Trung tâm Hưng Lộc còn kết hợp với Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai tổ chức các lớp tập huấn cho các hộ dân trong và ngoài mô hình, giúp nông dân nắm chắc được quy trình kỹ thuật thâm canh sắn; kỹ thuật trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh đặc biệt là bệnh khảm lá sắn do virus gây hại, các biện pháp tiêu hủy khi cây bị bệnh; cách bảo quản cây giống sắn sau thu hoạch.

Cán bộ Trung tâm Hưng Lộc và Trung tâm Khuyến nông Gia Lai kiểm tra mô hình.

Dự án cũng đã tổ chức 01 hội thảo đầu bờ tham quan mô hình, 02 hội nghị tổng kết mô hình gồm đại diện Trung tâm Khuyến nông tỉnh, chính quyền địa phương, cán bộ nông nghiệp các xã và nông dân các vùng trồng sắn trọng điểm lân cận (160 lượt người tham dự).

Qua hội thảo đầu bờ, hội nghị tổng kết mô hình và kết quả đánh giá trên đồng ruộng cho thấy “Mô thâm canh, quản lý tổng hợp phòng trừ bệnh khảm lá sắn tại Gia Lai” mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt. Năng suất bình quân của 20ha trong mô hình là 375 tạ/ha và hàm lượng tinh bột đạt 27%, cao hơn so với  mô hình trồng sắn của nông dân (năng suất sắn trên ruộng nông dân ngoài mô hình chỉ đạt khoảng 220 tạ/ha). Theo báo cáo tổng kết của Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, lợi nhuận thu được của 1ha mô hình là 44.800 triệu đồng và của 1ha ruộng nông dân là 21.500 triệu đồng.

Hội thảo đầu bờ đánh giá hiệu quả của mô hình.

Với tình hình bệnh khảm lá sắn đang ngày càng phát triển tại Gia Lai thì mô hình này được coi là điểm sáng trong các mô hình khuyến nông của tỉnh. Các cơ quan chức năng đang tiếp tục tuyên truyền người dân chuyển sang trồng giống sắn KM94 vì khả năng chống chịu cũng như hiệu quả kinh tế của mô hình trong khi chưa có giống kháng bệnh khảm thay thế.

Hiệu quả của mô hình đã có tác động tốt đến những người trồng sắn trong địa bàn toàn huyện Phú Thiện và các vùng lân cận. Nông dân trồng sắn có cơ hội tiếp cận với các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới về giống và các kỹ thuật canh tác sắn bền vững; kinh nghiệm quản lý và phòng trừ tổng hợp bệnh khảm lá sắn được phổ biến, áp dụng với điều kiện nông hộ có hiệu quả tốt hơn so với phương thức trồng cũ nhằm tăng năng suất và hiệu quả kinh tế trên một đơn vị diện tích đất canh tác; đóng góp vào chương trình xây dựng nông thôn mới và phát triển vùng nguyên liệu sắn bền vững, phục vụ cho nhà máy chế biến tinh bột sắn của tỉnh.