Lắng đọng Nitơ trong các bể chứa carbon ở hệ sinh thái trên cạn

Một nhóm nghiên cứu do giáo sư LI Lei từ Viện Sinh thái và Địa lý Tân Cương thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã phát hiện ra rằng sự lắng đọng nitơ thúc đẩy các bể chứa carbon trong hệ sinh thái trên cạn, trong khi sự thay đổi lượng mưa làm tăng nguy cơ suy giảm các bể chứa carbon này. Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên tạp chí Advanced Science và Catena vào ngày 25/3/2026 và 23/5/2025.

Lắng đọng nitơ là một nguồn dinh dưỡng bên ngoài quan trọng giúp giảm bớt sự thiếu hụt nitơ trong hệ sinh thái. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng các bể chứa carbon. Để ước tính một cách đáng tin cậy đóng góp của nó vào bể chứa carbon toàn cầu, các nhà khoa học cần theo dõi chính xác nitơ lắng đọng đi đến đâu.

Để hiểu được sự thay đổi mô hình lượng mưa ảnh hưởng như thế nào đến khả năng giữ nitơ và bể chứa carbon, để ước tính đóng góp của nitơ lắng đọng vào bể chứa carbon toàn cầu, và để cải thiện độ chính xác của các dự đoán bể chứa carbon trong tương lai dưới tác động của biến đổi khí hậu, các nhà nghiên cứu đã tiến hành một loạt các thí nghiệm và phân tích.

Tại các đồng cỏ núi cao thuộc dãy Côn Luân, nhóm nghiên cứu đã sử dụng thí nghiệm theo dõi đồng vị kép (¹⁵N) kết hợp với việc kiểm soát lượng mưa. Sau đó, họ sử dụng các phương pháp định lượng để đo tác động của sự thay đổi lượng mưa đến khả năng giữ lại nitơ lắng đọng và bể chứa carbon của khu vực.

Ngoài ra, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp và phân tích 829 quan sát theo dõi đồng vị ¹⁵N trên toàn cầu. Điều này cho phép họ định lượng lượng nitơ khử (NHₓ) và nitơ oxy hóa (NOᵧ) được giữ lại trong các hệ sinh thái trên cạn trên toàn thế giới. Họ cũng phân biệt được nitơ lắng đọng cuối cùng ở đâu—liệu chúng tích tụ trong mô gỗ (thân cây, rễ lớn, cành) hay mô không phải gỗ (lá, rễ nhỏ, vỏ cây). Cuối cùng, họ đã tiết lộ các mô hình giữ lại nitơ toàn cầu và sự phân bố không gian của bể chứa carbon thông qua các hệ sinh thái trên cạn.

Nghiên cứu cho thấy rằng sự thay đổi trong mô hình lượng mưa làm tăng nguy cơ suy giảm các bể chứa carbon do lắng đọng nitơ gây ra. Điều này cho thấy rằng các ước tính hiện tại, dựa trên điều kiện khí hậu trung bình dài hạn, có thể quá cao.

Trên phạm vi toàn cầu, việc phân biệt sự phân bổ nitơ giữa các mô thực vật thân gỗ và không thân gỗ giúp giảm bớt sự không chắc chắn trong việc ước tính khả năng hấp thụ carbon do nitơ tạo ra. Nó cũng thiết lập mô hình không gian của các bể chứa carbon trên đất liền được thúc đẩy bởi sự lắng đọng nitơ, cung cấp nền tảng khoa học quan trọng cho việc đánh giá khả năng hấp thụ carbon toàn cầu.

Đỗ Thị Thanh Trúc theo Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc.